Κορνήλιος Καστοριάδης - Ανθρωπολογία, πολιτική, φιλοσοφία

Το βιβλίο αυτό περιέχει τις πέντε διαλέξεις που έδωσε ο Κορνήλιος Καστοριάδης στη Θεσσαλονίκη και την Αλεξανδρούπολη τον Μάρτιο του 1993 με τα εξής θέματα: Η συμβολή της ψυχανάλυσης στην κατανόηση της γένεσης της κοινωνίας. Η παιδεία σε μια δημοκρατική κοινωνία, Αισχύλεια ανθρωπογονία και Σοφόκλεια αυτοδημιουργία του ανθρώπου, Οικολογία και πολιτική και Ψευδοχάος, Χάος και Κόσμος.

Πρόκειται για κείμενα που απασχολούν μόνιμα τον μεγάλο έλληνα φιλόσοφο σε θέματα που αγγίζουν τα καθημερινά και παγκόσμια προβλήματα: οικολογία, πολιτική, σχέση ατομικής ψυχής και κοινωνικής θέσμισης, παιδεία και σύνδεση με την αρχαία ελληνική δημοκρατική παράδοση.

Κορνήλιος Καστοριάδης - Ανθρωπολογία, πολιτική, φιλοσοφία

Κορνήλιος Καστοριάδης - Καιρός

Τα κείμενα που απαρτίζουν το βιβλίο -κείμενα σύντομα και συχνά συνδεδεμένα με την άμεση πραγματικότητα- έχουν έναν εισαγωγικό χαρακτήρα που μπορεί να ευκολύνει την πρόσβαση στα εκτενέστερα και ίσως δυσκολότερα γραπτά του έργο του Κορνήλιου Καστοριάδη. Ο αναγνώστης θα μπορέσει έτσι να εξοικειωθεί με έναν τρόπο σκέψης που είναι στην ουσία του ο ίδιος, είτε για ψυχανάλυση πρόκειται, είτε για φιλοσοφία, είτε για φιλοσοφικές συνέπεις της σύγχρονης επιστήμης, είτε για το πρόβλμα της δημοκρατίας στις χώρες του Τρίτου Κόσμου. Θα μπορέσει επίσης να ελέγξει, σε συγκεκριένα θέματα, τη σημασία και γονιμότητα των ιδεών που αναπτύσσονται στα πιο θεωρητικά κείμενα του Καστοριάδη.

Κορνήλιος Καστοριάδης - Καιρός

Επίκτητος - Εγχειρίδιο. Σύνοψη της στωϊκής φιλοσοφίας και ηθικής

Το Εγχειρίδιο αποτελεί απάνθισμα και σύνοψη των Διατριβών και ομιλιών του Επίκτητου. Αποτελείται από πενηντα-τρείς παραγράφους ή κεφάλαια. Συντάχθηκε από τον Φλάβιο Αρριανό, μαθητή του φιλοσόφου, και θεωρείται μία από τις σημαντικότερες και ασφαλέστερες πηγές για την μελέτη της ηθικής φιλοσοφίας της Στοάς.

Μέσα στις σελίδες του Εγχειριδίου γίνεται αμέσως αντιληπτή η θαρραλέα απόπειρα του Επίκτητου να επιβάλλει την φιλοσοφία στην ψυχολογία, να εξηγήσει και να καθοδηγήσει λογικά όλες τις δράσεις και τις εκφάνσεις του ψυχικού κόσμου, ν' αναλύσει με τον ήρεμο και λογικά σκεπτόμενο νου όλα όσα πολύ αργότερα θα προσπαθούσε να διερευνήσει η επιστημονική ψυχολογική ανάλυση, και να προβάλει την απάθεια ως ύψιστη φιλοσοφική αρετή, μια απάθεια που πλησιάζει περισσότερο προς την ψυχική γαλήνη ή την ψυχραιμία ή την αταραξία, παρά προς την παντελή έλλειψη παθών ή την αναισθησία ή την αδιαφορία.

"Aπό τα πράγματα άλλα βρίσκονται στην εξουσία μας και άλλα όχι. Στην εξουσία μας βρίσκονται η αντίληψη, η επιλογή, η επιθυμία, η άρνηση, με ένα λόγο όσα είναι δικά μας έργα. Δεν βρίσκονται στην εξουσία μας το σώμα, η περιουσία, η φήμη, τα αξιώματα, με έναν λόγο όσα δεν είναι δικά μας έργα. Οσα βρίσκονται στην εξουσία μας είναι φύσει ελεύθερα, ακώλυτα και ανεμπόδιστα. Οσα δεν βρίσκονται στην εξουσία μας είναι ασθενή, δουλωμένα, υποκείμενα σε εμπόδια, αλλότρια. Να θυμάσαι πως, αν θεωρήσεις τα φύσει δουλωμένα ως ελεύθερα και τα αλλότρια ως δικά σου, θα πέσεις σε εμπόδια, θλίψεις, ταραχές, θα κατηγορείς θεούς και ανθρώπους. Αν, αντίθετα, θεωρήσεις πως μόνο το δικό σου είναι δικό σου και πως το αλλότριο είναι αλλότριο -όπως πραγματικά είναι -, ποτέ δεν θα σ εξαναγκάσει κανείς, δεν θα σ εμποδίσει κανείς, δεν θα μεμφθείς κανέναν, δεν θα κατηγορήσεις κανένα, δε θα κάνεις τίποτα χωρίς τη θέληση σου, δεν θα σε βλάψει κανείς και δεν θα έχεις έχθρους, αφού ούτε τίποτα βλαβερό να πάθεις θα υπάρχει. Επιθυμώντας, λοιπόν, τόσο σπουδαία πράγματα, να έχεις κατά νου ότι δεν πρέπει να επιδοθείς σ αυτά καταβάλλοντας μέτρια προσπάθεια, αλλά να εγκαταλείψεις τα μεν εντελώς και να αναβάλλεις προς το παρόν τα άλλα. Αν όμως επιθυμείς και τούτα και συνάμα τα αξιώματα και τα πλούτη, θα συμβεί να μην αποκτήσεις ούτε καν τα τελευταία, λόγω του ότι επιθυμείς και τα πρώτα. Σε κάθε περίπτωση θ αποτύχεις όσο αφορά τα πρώτα, με τα οποία - και μόνο με αυτά- αποκτώνται η ελευθερία και η ευδαιμονία. Ν ασκείσαι, λοιπόν, στο ν απαντάς σε κάθε σκληρή εξωτερική παράσταση ως εξής : "Είσαι απλή παράσταση και καθόλου αυτό που παρουσιάζεσαι να είσαι". Στη συνέχεια να την ελέγχεις και να την υποβάλλεις σε δοκιμασία σύμφωνα με τους κανόνες τούτους που έχεις. Πρώτος και σπουδαιότερος είναι ο σχετικός με το αν η παράσταση αφορά τα πράγματα που βρίσκονται ή όχι στην εξουσία μας. Αν αφορά κάποιο από αυτά που δεν βρίσκονται στην εξουσία μας, να έχεις έτοιμη πρός χρήση την απάντηση: "Δεν έχει σχέση με μένα".

Επίκτητος - Εγχειρίδιο. Σύνοψη της στωϊκής φιλοσοφίας και ηθικής

Κορνήλιος Καστοριάδης, Ντανιέλ Κον Μπεντίτ - Από την οικολογία στην αυτονομία

Σε ποιο σημείο βρίσκεται σήμερα το οικολογικό κίνημα; Ποιες είναι οι σχέσεις ανάμεσα στα ζητήματα που θέτει και στα ευρύτερα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα της εποχής μας; Ο αγώνας ενάντια στον αφανισμό της φύσης μπορεί, μήπως, να χωριστεί από τον αγώνα για ένα ριζικό μετασχηματισμό της κοινωνίας και της κουλτούρας; Ποια είναι σήμερα η στάση των ανθρώπων απέναντι στον κατεστημένο τρόπο ζωής και στην κρίση του; Τα ζητήματα αυτά μπαίνουν τώρα επιτακτικά στο οικολογικό κίνημα σ' όλες τις χώρες. Με πρωτοβουλία διαφόρων ομάδων και αγωνιστών, πολλές εκατοντάδες άτομα συγκεντρώθηκαν για να τα συζητήσουν στη Louvain-la-Neuve (Βέλγιο) τον Φεβρουάριο του 1980. Ο τόμος αυτός περιέχει τα πρακτικά των εισηγήσεων του Κορνήλιου Καστοριάδη και του Daniel Cohn-Bendit, και των ζωηρών και μεστών συζητήσεων που τις ακολούθησαν.

Κορνήλιος Καστοριάδης, Ντανιέλ Κον Μπεντίτ-Από την οικολογία στην αυτονομία

Κορνήλιος Καστοριάδης - Η άνοδος της ασημαντότητας

...Πώς η ανθρώπινη ιστορία καθορίζεται από την φαντασιακή δημιουργία

Η κρίση των Δυτικών κοινωνιών. Τα κινήματα της δεκαετίας του εξήντα. Μαρξισμός-Λενινισμός: Η κονιορτοποίηση. Ανάμεσα στο κενό της Δύσης και στο μύθο των Αράβων. Η αποσάθρωση της Δύσης. Η άνοδος της ασημαντότητας. Ανθρωπολογία, Φιλοσοφία, Πολιτική. Η κρίση της διαδικασίας ταύτισης. Αρχαίο και Ελληνικό και Πολιτικό φαντασιακό. Η Αθηναϊκή δημοκρατία. Το φύλλο συκής της Ηθικής. Η δημοκρατία ως διαδιακασία και ως καθεστώς.

Οι μορφές που δημιουργεί κάθε κοινωνία, κατά τον Κορνήλιο Καστοριάδη, στήνουν έναν κόσμο μέσα στον οποίον η δεδομένη κοινωνία δίνει στον εαυτό της μια θέση. Μέσω αυτών των μορφών η κοινωνία συγκροτεί ένα σύστημα κανόνων, θεσμών, αξιών, προσανατολισμών, και σκοπών τόσο της συλλογικής όσο και της ιδιωτικής ζωής. Στον πυρήνα των μορφών αυτών βρίσκονται κάθε φορά οι κοινωνικές φαντασιακές σημασίες που δημιουργεί η κοινωνία και που ενσαρκώνονται μέσα στους θεσμούς της. Ο Θεός είναι μια από τις κοινωνικές φαντασιακές σημασίες, καθώς επίσης και ο σύγχρονος ορθολογισμός και ούτω καθεξής. Απώτερος στόχος της κοινωνικής και ιστορικής έρευνας είναι η ανασύσταση και ανακάλυψη των σημασιών της εκάστοτε υπό μελέτην κοινωνίας.

Η «΄Ανοδος της Ασημαντότητας» περιέχει τα κείμενα του Καστοριάδη των τελευταίων ετών που αφορούν στη σύγχρονη πραγματικότητα, στον στοχασμό πάνω στην κοινωνία και την πολιτική. Οι επαναλήψεις του συγγραφέα εξοικειώνουν τα διαφόρων ειδών αναγνωστικά κοινά με τις βασικές έννοιες που πραγματεύεται και δεν είναι προφανείς για όλους. Σε κάθε περίπτωση η φιλοσοφία ως ανάγνωσμα και ειδικά τα κείμενα του Καστοριάδη αποτελούν ευχάριστο πνευματικό άθλημα γεμάτο εκπλήξεις.

Κορνήλιος Καστοριάδης-Η άνοδος της ασημαντότητας

Κορνήλιος Καστοριάδης,Bianco L.,Domenach,J.M.,Dumont R. - Υπάρχει σοσιαλιστικό μοντέλο ανάπτυξης;

«Εν ονόματι τίνος μιλούμε»; Σε ό,τι με αφορά, θα έλεγα ότι μιλώ εν ονόματί μου. Και δεν νομίζω ότι υπήρξε έστω και ένας άνθρωπος στην ιστορία που να μίλησε στο όνομα κάποιου άλλου από τον εαυτό του. Η πεποίθηση όμως αυτή, ότι μπορεί κανείς να μιλάει στο όνομα των άλλων, ή όλων, είναι η φενάκη η πιο διαδεδομένη ανάμεσα στους διανοούμενους και τους πολιτικούς.

Κορνήλιος Καστοριάδης,Bianco L.,Domenach,J.M.,Dumont R. - Υπάρχει σοσιαλιστικό μοντέλο ανάπτυξης;

Bertolt Brecht - Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την αλήθεια

“Κι η τέχνη πρέπει, σ’ αυτούς τους καιρούς των αποφάσεων ν’ αποφασίσει. Μπορεί να κάνει τον εαυτό της όργανο µιας µικρής µερίδας ορισµένων που παίζουν τις θεότητες της µοίρας για τους πολλούς και που απαιτούν µια πίστη που πρέπει πρώτ’ απ’ όλα να είναι τυφλή, και µπορεί να σταθεί στο πλευρό των πολλών και να βάλει τη µοίρα τους στα δικά τους χέρια. Μπορεί να παραδώσει τον άνθρωπο στις συγχύσεις, τις αυταπάτες και τα θαύµατα, και µπορεί να παραδώσει τον κόσµο στον άνθρωπο. Μπορεί να µεγαλώσει την αµάθεια και µπορεί να µεγαλώσει τη γνώση. Μπορεί να κάνει έκκληση στις δυνάµεις που αποδείχνουν τη δύναµη τους καταστρέφοντας, και στις δυνάµεις που αποδείχνουν τη δύναµη τους Βοηθώντας.

Όποιος σήµερα θέλει να πολεµήσει την ψευτιά και την αµάθεια και να γράφει την αλήθεια έχει ξεπεράσει το λιγότερο πέντε δυσκολίες. Πρέπει να έχει το θάρρος να γράφει την αλήθεια παρόλο που παντού την καταπνίγουν, την εξυπνάδα να την αναγνωρίσει παρόλο που τη σκεπάζουν παντού, την τέχνη να την κάνει ευκολοµεταχείριστη σαν όπλο, την κρίση να διαλέξει εκείνους που στα χέρια τους η αλήθεια θ’ αποχτήσει δύναµη, την πονηριά να τη διαδώσει ανάµεσα τους.” Bertolt Brecht

Μπέρτολτ Μπρεχτ - Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την αλήθεια (Συνέδριο για την υπεράσπιση της κουλτούρας, Παρίσι 1935)

Κορνήλιος Καστοριάδης - Το επαναστατικό πρόβλημα σήμερα

Τι σημαίνουν σήμερα για μας οι λέξεις «πολιτική» και «επανάσταση»; Ο Κορνήλιος Καστοριάδης για ν’ απαντήσει σ’ αυτό το πρόβλημα χρειάστηκε να παραμερίσει τις έτοιμες λύσεις, έπαψε να σέβεται τη λογική του δόγματος, έδωσε μια νέα διάσταση στην επαναστατική προοπτική, και όπως λέει ο ίδιος: «Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να μιλάει εν ονόματι της εργατικής τάξης, παρά μόνο η ίδια η εργατική τάξη. Όταν λοιπόν ένας πολιτικός μιλάει εν ονόματι της εργατικής τάξης, του έθνους κτλ. πρέπει να ξέρουμε πως είτε απατά είτε απατάται. Τρίτος όρος δεν υπάρχει».

Κορνήλιος Καστοριάδης - Το επαναστατικό πρόβλημα σήμερα

Νόαμ Τσόμσκι - Η βιομηχανία κατασκευής υπηκόων

Στο συναρπαστικό αυτό βιβλίο, ο Νόαμ Τσόμσκι, μέσω μιας πληθώρας ντοκουμέντων, καταρρίπτει τον μύθο των ανεξάρτητων ΜΜΕ- πίσω από το θέαμα του ανεξάρτητου δημοσιογράφου, η εταιρειακή ελίτ είναι εκείνη η οποία αποφασίζει, τελικά, τι θα δούμε, θα ακούσουμε ή θα διαβάσουμε.

«Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον που έχει Ιστορία. Εάν θα έχει και μέλλον, δεν είναι και τόσο βέβαιο. Η απάντηση βρίσκεται στις προοπτικές των λαϊκών κινημάτων με βαθιές ρίζες σε όλα τα στρώματα του πληθυσμού, αφοσιωμένων σε αξίες, οι οποίες είτε καταπνίγονται είτε περιθωριοποιούνται, εντός του πλαισίου της υφισταμένης κοινωνικής και πολιτικής τάξης πραγμάτων: η κοινότητα, η αλληλεγγύη, το ενδιαφέρον για το ευπαθές φυσικό περιβάλλον, το οποίο θα πρέπει να συντηρήσει τις μελλοντικές γενιές, η δημιουργική εργασία με αυτοπειθαρχία, η ανεξάρτητη σκέψη και η γνήσια δημοκρατική συμμετοχή στους διάφορους τομείς της ζωής.» N.T.

Νόαμ Τσόμσκι - Η βιομηχανία κατασκευής υπηκόων

Μάρεϋ Μπούκτσιν - Ιεραρχία και κυριαρχία

«Η ιεραρχία, η κυριαρχία κι ο σεξισμός δεν εξαφανίζονται με το «δημοκρατικό συγκεντρωτισμό», με μια «επαναστατική ηγεσία», μ’ ένα «εργατικό κράτος» και με μια «σχεδιασμένη οικονομία». Εκείνο που πρέπει να δημιουργήσουμε, για ν’ αντικαταστήσουμε την αστική κοινωνία, δεν είναι μόνο η αταξική κοινωνία που οραματίστηκε ο σοσιαλισμός, αλλά και η μη καταπιεστική ουτοπία που οραματίστηκε ο αναρχισμός». Μάρεη Μπούκτσιν

Μάρεϋ Μπούκτσιν - Ιεραρχία και κυριαρχία

Emile Durkheim - Η εκπαίδευση, η φύση της, ο ρόλος της

Ο Emile D. Durkheim ήταν φιλόσοφος και κοινωνιολόγος και κατά πολλούς μία από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες που συνέβαλαν στην εξέλιξη της κοινωνιολογίας.

Tο βιβλίο του “Η εκπαίδευση, η φύση της και ο ρόλος της”, από το οποίο μεταφράζονται εδώ τα δύο από τα τέσσερα κεφάλαιά του, εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1922, μετά το θάνατό του. Ο συγγραφέας επαναπροσδιορίζει, σε σχέση με προηγούμενες αντιλήψεις, τον κοινωνικό χαρακτήρα και τον κοινωνικό ρόλο της εκπαίδευσης, καθώς και τις σχέσεις της με το κράτος.

Το κείμενο συμπεριλαμβάνει τον περίφημο ορισμό της εκπαίδευσης από τον Ντυρκέμ, καθώς και βασικές έννοιες της κοινωνιολογίας του, όπως κοινωνικοποίηση, συλλογική συνείδηση και την αντίληψή του για την προτεραιότητα της κοινωνίας ως προς τα άτομα, δηλαδή για την κοινωνική αναγκαιότητα. Παρουσιάζει επίσης επιστημολογικό ενδιαφέρον, καθώς υπογραμμίζει τη σχέση της κοινωνιολογίας με την ιστορία και διατυπώνει τα βασικά επιχειρήματά του για τη δομική και λειτουργική θεώρηση των κοινωνιών.

Emile Durkheim - Η εκπαίδευση, η φύση της, ο ρόλος της

Νόαμ Τσόμσκι - Nέα παγκόσμια τάξη

Στο προφητικό αυτό κείμενο, ο Τσόμσκι, διάσημος γλωσσολόγος και επικριτής της αμερικάνικης πολιτικής αναλύει με τον γνωστό οξυδερκή τρόπο του το ιστορικό υπόβαθρο και τις παραμέτρους οι οποίες γέννησαν την Νέα Παγκόσμια Τάξη, το φρικτότερο σύστημα ελέγχου και κυριαρχίας που γνώρισε ποτέ η Ιστορία. Επιπλέον, σφυροκοπά ανηλεώς τους “ηθικοπλαστικούς” μύθους με τους οποίους προσπαθούν να την ωραιοποιήσουν η Ιερή Συμμαχία της Οικονομίας της Αγοράς και ο Αμερικανός πάτρωνάς της, αποκαλύπτοντας ταυτοχρόνως την οργουελιανή πραγματικότητα την οποία ετοιμάζουν για μας οι βιαστές των ονείρων μας.

Το βιβλίο ουσιαστικά παρουσιάζει τη διάλεξη που δόθηκε στις 30 Ιανουαρίου του 1991 στο κολέγιο Μπέιτς, στο Λέβιστον του Μέιν, για να εκδοθεί, εν συνεχεία, υπό μορφή μπροσούρας από τις εκδόσεις Open Magazine. Στα ελληνικά εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1995.

Νόαμ Τσόμσκι - Nέα παγκόσμια τάξη

Κορνήλιος Καστοριάδης - Άρθρα και συνεντεύξεις

Μια σειρά από άρθρα και συνεντεύξεις του Κορνήλιου Καστοριάδη, τα οποία δημοσιεύθηκαν σε διάφορα περιοδικά. Η συλλογή περιλαμβάνει τους παρακάτω τίτλους:

• Κανείς δεν πάει ποτέ πιο μακριά από τον Αισχύλο
• Κοινωνική δημιουργία και πολιτική
• Μια άνοδος σημαντικότητας
• Πνευματική βιογραφία
• Αποκαλύπτοντας τον πόλεμο του Κόλπου
• Οι λαοί θα βρούν τη λύση
• Οι μύθοι της παράδοσης μας
• Η επαναστατική δύναμη της οικολογίας
• Παγκόσμια δημοκρατική αναγέννηση ή κάποια εφιαλτική ουτοπία
• H παγκόσμια οικονομία
• Πλάτων: ένας μεγαλοφυής… εχθρός της δημοκρατίας
• Τι απέγινε το πάθος για την ελευθερία
• Για μία ζωή χωρίς τοτέμ

Κορνήλιος Καστοριάδης - Άρθρα και συνεντεύξεις