Ray Bradbury - Το Δ του Διαστήματος

Ο Ray Bradbury είναι o µοναδικός, ίσως, σύγχρονος συγγραφέας επιστηµονικής φαντασίας που, όντας πολύ γνωστός στο εξωτερικό, έγινε γνωστός και στην Ελλάδα. Ωστόσο µέχρι σήµερα το «φαινόµενο Μπράντµπερυ» δεν έχει αποτελέσει, απ' ό,τι τουλάχιστο γνωρίζω, αντικείµενο ανάλυσης ή, γενικότερα, µελέτης οποιασδήποτε βάσης στον ελληνικό χώρο. Είναι καιρός, νοµίζω, να γίνει µια προσπάθεια για την εξήγηση του «φαινόµενου», ταυτόχρονα µε µια αιτιολόγηση της τοποθέτησης του Μπράντµπερυ, σα συγγραφέα επιστηµονικής φαντασίας».

Ο Ray Bradbury — αναφέρθηκε ήδη — είναι γνωστός στο εξωτερικό σε µεγάλη κλίµακα. Αλλά αυτό δεν εξηγεί την επιτυχία του στον ελληνικό χώρο. Κι άλλοι συγγραφείς επιστηµονικής φαντασίας είναι γνωστοί έξω — ο Φίλιπ Κ. Ντίκ, ο Φίλιπ Ζοζέ Φάρµερ — κι όµως παραµένουν άγνωστοι εδώ. Τι είναι εκείνο που εξασφαλίζει στον Μπράντµπερυ την προνοµιακή θέση του;
Νοµίζω πώς τα στοιχεία που αντλεί κανείς απ' την ίδια τη ζωή του, προσφέρουν ήδη µιαν ικανοποιητική απάντηση: ο Μπράντµπερυ δε λανσαρίστηκε — τουλάχιστο στην αρχή της σταδιοδροµίας του — σα συγγραφέας επιστηµονικής φαντασίας αλλά, γενικά, σαν συγγραφέας, δε γνώρισε την επιτυχία µέσα απ' το «γκέτο» των συγγραφέων επιστηµονικής φαντασίας — δηλαδή, µέσα από µια ιδιαίτερη οµάδα συγγραφέων ενός ιδιαίτερου φιλολογικού είδους — αλλά µέσα απ' την πολυάριθµη οµάδα των «λογοτεχνών». Είναι εξαιρετικά χαρακτηριστικό το γεγονός ότι οι πρώτες νουβέλες και τα διηγήµατα του Μπράντµπερυ απορρίφθηκαν απ' τα περισσότερα περιοδικά επιστηµονικής φαντασίας επειδή δεv ήταν αρκετά «επιστηµονικά»!

Πραγµατικά· ο Ραίη Μπράντµπερυ είναι ιδιαίτερα «απλός» συγγραφέας επιστηµονικής φαντασίας, σε σύγκριση µε άλλους σηµαντικούς εκπροσώπους του είδους. Και από άποψη περιεχοµένου, και από άποψη µορφής. 0ι ιστορίες του δεν µπορούν να χαρακτηριστούν σαν «πολύπλοκες», δεν έχουν δυσκολονόητες «επιστηµονικές» εξηγήσεις, απευθύνονται σ' ένα όχι εξειδικευµένο κοινό, είναι «διαβαστικές». Το ίδιο και το ύφος του: ύφος ενός συγγραφέα που γνωρίζει πολύ καλά τη δουλιά του µα που, ωστόσο, δε µεταχειρίζεται καθόλου ούτε το ιδιαίτερο λεξιλόγιο της επιστηµονικής φαντασίας ούτε το δαιδαλώδη τρόπο γραφής άλλων εκπροσωπών της. Ο Μπράντµπερυ δεν έχει την ιδιαιτερότητα του συγγραφέα επιστηµονικής φαντασίας. Αυτός είναι ο λόγος που τα βιβλία του εκδίδονται και από εκδοτικούς οίκους που δεν έχουν καµιά σχέση µε το είδος. (Στην Ελλάδα το «Φαρενάιτ 451» εκδόθηκε σε σειρά «γενικής λογοτεχνίας»).

Αργότερα, φυσικά, µετά την επιτυχία των διηγηµάτων του Μπράντµπερυ στα µεγάλης κυκλοφορίας περιοδικά ποικίλης ύλης, τα εξειδικευµένα περιοδικά επιστηµονικής φαντασίας δεv µπορούσαν πια να του κρατάνε κλειστές τις πόρτες τους. Αν όµως µπήκε τελικά ο Μπράντµπερυ στο «γκέτο» των συγγραφέων τους, δεν µπήκε απ' την αρχή, αλλά αργότερα, µε τον τίτλο του «λογοτέχνη». Και βέβαια διατήρησε και τους δύο τίτλους: του "ειδικού" και του "γενικού" συγγραφέα. Μαζί µε τον νεότερο του Κούρτ Βόνεγκουτ (Σφαγείο 5), απευθύνθηκε τόσο σ' ένα ιδιαίτερο κοινό, όσο και σ' ένα αρκετά πλατύτερο — και σ' αυτό χρωστάει, σε µεγάλο βαθµό, την επιτυχία του.

Ray Bradbury - Το Δ του Διαστήματος

Milan Koundera - Κωμικοί έρωτες

Οι "Κωμικοί Έρωτες", γραμμένοι μέσα σε μια δεκαετία, μεταξύ 1959 και 1968, πριν δηλαδή από το "Αστείο" (1967) και παράλληλα με αυτό, εκδίδονται το 1970 και θεωρούνται έτσι το δεύτερο έργο του Κούντερα.

"Ως τα τριάντα μου", λέει σε συνέντευξή του ο Κούντερα "έγραφα διάφορα πράγματα: κυρίως μουσική, αλλά και ποίηση, έγραψα ακόμα κι ένα θεατρικό,[...] αναζητώντας τη φωνή μου, το ύφος μου, αναζητώντας τον εαυτό μου. Με την πρώτη ιστορία των Κωμικών ερώτων -γραμμένη το 1959- είχα τη βεβαιότητα πως "με βρήκα". Έγινα πεζογράφος, μυθιστοριογράφος, και δεν είμαι τίποτ’ άλλο".

Το εντυπωσιακό είναι ότι με το έργο αυτό, που αρθρώνεται σε επτά ανεξάρτητες ιστορίες, ο Κούντερα δεν έχει βρει μόνο τα θέματά του, προαναγγέλλοντας έτσι τα κατοπινά μυθιστορήματά του, αλλά και τα εκφραστικά του μέσα, το ύφος του, πλήρως διαμορφωμένο ήδη. Κωμικοί Έρωτες, δηλαδή έρωτες για γέλια, στην κατηγορία μάλλον του ασόβαρου παρά του γελοίου, με τον γνωστό πικρό σαρκασμό με τον οποίο ανατέμνει ο συγγραφέας την ψυχή του σύγχρονου ανθρώπου και της εποχή τους. Στην πρώτη του ελληνική μετάφραση το βιβλίο ονομαζόταν "Γελοίοι Έρωτες".

Milan Koundera - Κωμικοί έρωτες

Franz Kafka - Η μεταμόρφωση

Όταν ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωινό από κακό όνειρο, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε γιγάντια κατσαρίδα. Ήτανε ξαπλωμένος ανάσκελα, πάνω στη σκληρή ράχη του που' μοιάζε με πανοπλία κι όταν σήκωνε λιγάκι το κεφάλι του μπορούσε να δει την τουρλωτή καφετιά κοιλιά του που 'τανε χωρισμένη σε σκληρές καμπυλωτές δίπλες και που μόλις συγκρατούσε τα σκεπάσματα του για να μη ξεγλιστρήσουν τελείως από πάνω του. Τα πολυάριθμα ποδάρια του, που ήταν αξιοθρήνητα λεπτά σε σύγκριση με το υπόλοιπο κορμί του, ταλαντεύονταν ανήμπορα μπροστά στα μάτια του.

Τι μου συνέβη; συλλογίστηκε. Όνειρο, δεν ήταν. Η κάμαρη του, μια συνηθισμένη ανθρώπινη κρεβατοκάμαρη, μόνο κομμάτι πιο μικρή απ'το κανονικό, κειτόταν ήσυχη ανάμεσα στους τέσσερις γνώριμους τοίχους της. Πάνω απ'το τραπέζι, όπου ήταν σκορπισμένα ανάκατα κάτι δείγματα από υφάσματα -ο Σάμσα ήταν περιοδεύων πωλητής, κρεμόταν η εικόνα που 'χε κόψει τελευταία από 'να εικονογραφημένο περιοδικό και που την είχε βάλει σε μιαν όμορφη επίχρυση κορνίζα. Η εικόνα παρίστανε μια κυρία με γούνινο καπέλο και γούνινη ε-σάρπα, που καθόταν στητή κι άπλωνε προς το μέρος του θεατή ένα πελώριο γούνινο μανσόν που μέσα του χανόταν ολόκληρο το χέρι της απ'τον αγκώνα και κάτω.

Τα μάτια του Γκρέγκορ γύρισαν έπειτα στο παράθυρο και ο συννεφιασμένος ουρανός θαρρείς πως άκουγες τις στάλες της βροχής να χτυπάνε στο περβάζι του παραθύρου τον έριξε σε βαριά μελαγχολία.[...]

Franz Kafka - Η μεταμόρφωση

Χόρχε Λουίς Μπόρχες - Το βιβλίο των Φανταστικών Όντων

Η πρώτη έκδοση αυτού του βιβλίου, που περιείχε 82 άρθρα, έγινε στο Μεξικό το 1957. Είχε τότε τον τίτλο Manual de Zoologia Fantastica (Εγχειρίδιο Φανταστικής Ζωολογίας). Τo 1967 μια δεύτερη έκδοση με τίτλο El libro de los seres imaginarios (Το βιβλίο των Φανταστικών Οντων) δημοσιεύθηκε στo Μπουένος Άϊρες, με 34 πρόσθετα άρθρα. Τό 1969 κυκλοφόρησε στα αγγλικά, με διορθωμένα αρκετά απ' τα αρχικά άρθρα και με την προσθήκη μερικών ακόμη. Η τελευταία αυτή έκδοση, που την επιμελήθηκε ο Νόρμαν Τόμας ντι Τζιοβάνι σε συνεργασία με τον ίδιο τό Χ. Λ. Μπόρχες, περιέχει 120 άρθρα. Ακολουθεί ο πρόλογος στην έκδοση του 1967:

«Ο τίτλος του βιβλίου θα μπορούσε να δικαιολογήσει να περιληφθούν σ' αυτό ο πρίγκιπας Άμλετ, ο σκοπός, η γραμμή, η επιφάνεια, οι άπειρες διαστάσεις των υπερεπιπέδων και υπέρογκων, όλοι οι όροι της γενετικής, και ίσως ο καθένας από μας και ο Θεός.

Περιοριστήκαμε, ωστόσο, σε ό,τι άμεσα περιλαμβάνεται στις λέξεις «φανταστικά όντα». Γράψαμε ένα βιβλίο για τα παράξενα όντα, που δημιούργησε στο χρόνο και στο χώρο η ανθρώπινη φαντασία.

Αγνοούμε τη σημασία του δράκοντα, όπως αγνοούμε και τη σημασία του σύμπαντος, άλλα υπάρχει κάτι στην εικόνα του δράκοντα, που εξάπτει τη φαντασία του άνθρωπου και σ' αυτό οφείλεται η εμφάνιση του σε διάφορους τόπους και περιόδους.

Ένα βιβλίο αυτού του είδους αναπόφευκτα δεν είναι πλήρες. Κάθε καινούρια έκδοση αποτελεί τη βάοη για μελλοντικές εκδόσεις, που μπορούν να μεγαλώνουν αδιάκοπα. Καλούμε τους ενδεχόμενους αναγνώστες στην Κολομβία ή την Παραγουάη, να μας στείλουν τα ονόματα, την ακριβή περιγραφή και τα κυριότερα χαρακτηριστικά των τοπικών τους τεράτων.

Όπως με όλες τις ανθολογίες, όπως με τους ανεξάντλητους τόμους του Ρόμπερτ Μπάρτον, του Φρέιζερ ή του Πλίνιου, το Βιβλίο των Φανταστικών Όντων δεν πρέπει να διαβαστεί στη σειρά. Θα θέλαμε, ο αναγνώστης να βυθιστεί στις σελίδες του κατ' εκλογήν, ακριβώς όπως ο καθένας παίζει με τα εναλλασσόμενα σχήματα ενός καλειδοσκοπίου.

Οι πηγές αυτής της συλλογής είναι πολυάριθμες, αναφέρονται σε κάθε κομμάτι. Άς μάς συγχωρεθεί κάποια τυχαία παράλειψη. Σεπτέμβριος 1967 J. L. Β. Μ. G.»

Χόρχε Λουίς Μπόρχες - Το βιβλίο των Φανταστικών Όντων

Γεώργιος Βιζυηνός - Το αμάρτημα της μητρός μου

Ο Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896) μεταφέρει στις αφηγήσεις του τις εμπειρίες των παιδικών του χρόνων, εμπλουτισμένες με τους λαϊκούς θρύλους και τις αφελείς δεισιδαιμονίες του θρακιώτικου χωριού του. Χρησιμοποιώντας πότε το όνειρο, πότε τις παραισθήσεις και καταφεύγοντας συχνά στο απρόοπτο, εισδύει σε βάθος στα ψυχικά κίνητρα των πρωταγωνιστών. Το "Αμάρτημα της μητρός μου" είναι το πρώτο διήγημα του Βιζυηνού - και το πρώτο καθαυτό νεοελληνικό διήγημα.

Γεώργιος Βιζυηνός - Το αμάρτημα της μητρός μου

Jack London - Ολόχρυσο φαράγγι

Πρόκειται για μια συλλογή δεκατριών διηγημάτων, αντιπροσωπευτικών του ύφους - και του ήθους - ενός μεγάλου συγγραφέα που έφυγε μεν νωρίς, κατόρθωσε δε ν' αφήσει έργο - σταθμό στη λογοτεχνία όχι μόνο των HΠA όπου γεννήθηκε και ανδρώθηκε, αλλά του κόσμου όλου. Σοσιαλιστής, πλάνητας, ενστικτώδης και παρορμητικός, ζωόφιλος και ταπεινός, ο σφραγισμένος με τη θεία δωρέα ενός γιγαντιαίου ταλέντου ο Jack London αναλώθηκε και βίωσε κρίσεις που του σημάδεψαν τη σύντομη ζωή του.

Ο Jack London γεννήθηκε το 1876 στο Σαν Φρανσίσκο, εξώγαμο τέκνο της Φλώρας Γουέλμαν και ενός περιπλανώμενου αστρολόγου, του Γουίλιαμ Χένρυ Τσέηνυ. Την ίδια χρονιά, η μητέρα του παντρεύτηκε τον Τζων Λόντον, χήρο με δύο κόρες, που έδωσε στο εξώγαμο αγόρι το επώνυμό του και το όνομα Τζων Γκρίφιθ. Το 1891 ο Τζακ Λόντον άφησε το σχολείο και έπιασε δουλειά σε εργοστάσιο, το 1892 υπηρέτησε αξιωματικός στην ακτοφυλακή του Σαν Φρανσίσκο, και το 1893, έπειτα από έξι μήνες ταξίδι στον Ειρηνικό με τη σκούνα Σόφι Σάδερλαντ, κέρδισε το πρώτο βραβείο μιας τοπικής εφημερίδας "για το καλύτερο περιγραφικό άρθρο" με θέμα έναν τυφώνα στις ακτές της Ιαπωνίας. Το 1895 επιστρέφει στο σχολείο, και το 1896 μπαίνει στο Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα και στο πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ, όπου μένει μόνο ένα εξάμηνο. Τα δύο επόμενα χρόνια τον βρίσκουν στην Αλάσκα, απ όπου αρχίζει να ασχολείται επαγγελματικά με το γράψιμο. Το 1902 περνά από το Λονδίνο, αλλά το 1904 τον βρίσκει στις θάλασσες της Κορέας και της Ιαπωνίας, ανταποκριτή του ρωσο-ιαπωνικού πολέμου. Λίγο αργότερα (1906) θα γίνει ανταποκριτής ενός άλλου συγκλονιστικού γεγονότος: του σεισμού που ισοπεδώνει το Σαν Φρανσίσκο. Τα επόμενα χρόνια περνούν με γράψιμο και ταξίδια στη Χαβάη, στην αποικία των λεπρών του Μολοκάι, στην Ταϊτή, στα νησιά Φίτζι, αλλά και στη Βόρειο Καλιφόρνια, πάνω σε άμαξα με τέσσερα άλογα. Όλα τα σπουδαία έργα του γεννιούνται καθ οδόν, μαζί με πολύ ποτό και τροπικές αρρώστιες, ώσπου το 1916 πεθαίνει από ουραιμία, σύμφωνα με την ιατρική γνωμάτευση της εποχής, ενώ η εκδοχή της αυτοκτονίας ανακινείται είκοσι δύο χρόνια αργότερα από τον Ίρβινγκ Στόουν. Λίγο πριν την ίδια χρονιά, έχει παραιτηθεί από το Σοσιαλιστιικό Κόμμα "επειδή έχει πια χάσει την αγωνιστική του φλόγα και δεν ασχολείται διόλου με την πάλη των τάξεων".

Jack London - Ολόχρυσο φαράγγι

Κωστής Παλαμάς - Θάνατος παλληκαριού

Ο Κωστής Παλαμάς ήταν απόγονος μιας παλαιάς οικογένειας που εμφανίσθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα. Γενάρχης της υπήρξε ο Παναγιώτης Παλαμάρης. Γεννήθηκε στην Πάτρα το 1859. Σε ηλικία 7 χρονών έμεινε ορφανός και από τους δύο γονείς. Σε ηλικία μόλις 16 χρονών αρχίζει σπουδές νομικής, ακολουθώντας το επάγγελμα του πατέρα του. Το 1876 έρχεται στην Αθήνα όπου και γράφεται στη Νομική Σχολή της Αθήνας. Γρήγορα όμως θα εγκαταλείψει τη Νομική, και έτσι αποφασίζει να ασχοληθεί με τη λογοτεχνία. Παρά το ότι θα ασχοληθεί με τη ΝΕΑ ελληνική λογοτεχνία, το πρώτο του έργο, που θα δημοσιευτεί το 1876 με τίτλο "Ερώτων Eπη" θα γραφτεί σε υπερκαθαρεύουσα. Το 1886 θα κυκλοφορήσει η πρώτη του συλλογή στη δημοτική και το 1889 δημοσιεύεται ένα από τα καλύτερα έργα του, ο "Ύμνος της Αθηνάς", ο οποίος θα βραβευτεί στο Φιλαδέλφειο ποιητικό διαγωνισμό. Αυτό είναι και το πρώτο του βραβείο. Εισηγητής του διαγωνισμού αυτού ήταν ο Νικόλαος Πολίτης. Το 1892 δημοσιεύει τη συλλογή "Τα μάτια της ψυχής μου", η οποία βραβεύτηκε και αυτή, το 1890. Το 1897 γίνεται γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, δουλειά για την οποία αμοιβόταν αρκετά καλά, και έτσι απέκτησε την οικονομική άνεση για να συνεχίσει το έργο του. Ενα χρόνο αργότερα, το 1898, δημοσιεύει δύο ποιητικές συλλογές, το "Αστυ" και τον "Τάφο". Ακολουθεί μια περίοδος έμπνευσης και ο Παλαμάς γράφει το 1900 τους "Χαιρετισμούς της Ηλιογέννητης", το 1904 την "Ασάλευτη Ζωή", το 1907 τον "Δωδεκάλογο του Γύφτου", το 1910 την "Φλογέρα του Βασιλιά" και το 1919 "Τα Δεκατετράστιχα", τα οποία δημοσιεύονται και στην Αλεξάνδρεια. Το 1925 παίρνει το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών και με την ίδρυση της Ακαδημίας των Αθηνών γίνεται και ένα από τα βασικά στελέχη της. Το 1928 δημοσιεύει τους "Δειλούς και σκληρούς στίχους" (Σικάγο) και το 1930 ή, κατά άλλους, το 1931 γίνεται πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.

Με το διήγημα «Θάνατος παλληκαριού», ο Παλαμάς ξεπέρασε τα μέτρα του στο είδος, διευρύνοντας τους στενούς ορίζοντες της αφηγηματικής του πεζογραφίας και δημιουργώντας στο πρόσωπο του ήρωά του έναν αντιπροσωπευτικό ελληνικό τύπο ή, πιο σωστά, μια χαρακτηριστική περίπτωση, που δένεται με τις ρίζες του ελληνισμού και βγαίνει μέσα απ' το ελληνικό περιβάλλον του καιρού του. Και δεν πρέπει να θεωρηθεί τυχαίο, ότι το διήγημα το αφιερώνει στη Χαραυγή, την «απλή και αγράμματη γυναίκα» που, σύμφωνα με τη σωστή άποψη του Ν. Βέη, συμβολίζει εδώ τη δημοτική παράδοση 4. Το υπαινίσσεται, άλλωστε, κι ο ίδιος ο ποιητής, όταν μας λέει στην αφιέρωση, πως «απ' το στόμα της» άκουσε αυτή την ιστορία και «κοίταξε να την κρατήσει όσο πιο πιστά μπορούσε, για να είναι αντίλαλος δικός της»5.

Δεν πρόκειται εδώ για λεβεντιά κι αντρειοσύνη δοσμένη στις διαστάσεις του θρύλου, αλλά προσγειωμένη μέσα στα όρια της καθημερινότητας. Ο Μήτρος, το κεντρικό πρόσωπο, πιστεύει στην ομορφιά, στην υγεία, στην παλικαριά, στην ακέρια ζωή. Οταν τη νύχτα της Μεγάλης Παρασκευής γλιστράει και σπάει άσχημα το πόδι του, δε νοιάζεται για τους πόνους και για την κακοπάθεια. Ενα μόνο τον καίει: να μη μείνει «σημειωμένος», να μη μείνει σακάτης. Αξίζει να προσέξουμε ότι, αν κι ο γιατρός τον βεβαιώνει πως θα γίνει καλά και μολονότι σηκώνεται σε τρεις μήνες και περπατάει, «αμέσως που είδε πως το πόδι του στράβωσε και δε λύγιζε κ' έστριψε το γόνατο το πονεμένο, και πως αυτός κούτσαινε περπατώντας, απελπίστηκε [...]. Εστειλε στον άνεμο το γιατρό με τα γιατροσόφια του κ' έπεσε βαριά για να πεθάνη»6.

Από δω αρχίζει ουσιαστικά η ιστορία. Γιατί ο Μήτρος ο Ρουμελιώτης δεν την καταδέχεται τη ζωή μισή· τη θέλει ολόκληρη, προκαλώντας έτσι διαρκώς τη μοίρα. Και στη συνέχεια δε θα πάψει να την προκαλεί. Θα στραφεί στους κομπογιαννίτες και στους τσαρλατάνους, θα καθήσει να του ξανασπάσουν το πόδι, δίχως να 'χει ούτε καν την υπομονή να περιμένει. Κι όταν εκείνοι θα τον αφήσουν σακατεμένο κι άχρηστο, θα καταφύγει στις μάγισσες, που αποδείχνονται λιγότερο εκμεταλλεύτριες απ' τους κομπογιαννίτες, μια και το δηλώνουν ξεκάθαρα πως δεν υπάρχει σωτηρία. Μα και την ύστατη ακόμα ώρα, όταν ξανάρχεται ο γιατρός και συμβουλεύει να τον πάνε αμέσως κιόλα στην Αθήνα και να του κόψουν το γαγγραινιασμένο πόδι, για να σώσουν τουλάχιστον τη ζωή του, εκείνος και πάλι αρνιέται κι αφήνεται να οδηγηθεί στο θάνατο.

Υπάρχει σ' όλα αυτά, μαζί με την αντρειοσύνη και την παλικαριά, και κάτι απ' την αρχαία «ύβρη», που κρύβεται πίσω απ' την ηθογραφική επιφάνεια και δημιουργεί το υπόστρωμα της ιστορίας. Μιας ιστορίας με λιτό περίγραμμα, με σκληρές κατά βάθος κύριες γραμμές και με μόνιμη υπόκρουση τον ποιητικό τόνο, αρμονικά συνταιριασμένον με τα ρεαλιστικά στοιχεία. Θαρρείς και η ποίηση εδώ είναι αλληλλένδετη με τη δραματική ουσία, έρχεται απ' τα βαθύτερα στρώματα, σαν από δημοτικό τραγούδι, που μοιρολογάει τη λεβεντιά, ανεβαίνοντας σε ψηλότερο επίπεδο στις τελευταίες σελίδες, για να συνδεθεί έτσι πιο στέρεα με τη δημοτική παράδοση.

Κωστής Παλαμάς - Θάνατος παλληκαριού

Γεώργιος Βιζυηνός - Το μόνον της ζωής του ταξίδιον

Tο διήγημα του Γεώργιου Βιζυηνού "Το μόνον της ζωής του ταξίδιον" δημοσιεύτηκε σε δύο συνέχειες στο περιοδικό Εστία τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1884. Είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και γοητευτικά διηγήματα του συγγραφέα, με έντονη την παρουσία του χιούμορ και της ειρωνείας.

Ο Βιζυηνός ξαναγυρνά στην παιδική του ηλικία και το διήγημα κυριαρχείται από έντονα βιωματικά στοιχεία, περιγράφοντας τον άκακο αλλά και άβουλο χαρακτήρα του παππού του και την αυταρχική και καταπιεστική γιαγιά του. Ο αφηγητής του διηγήματος, ο εγγονός, διηγείται αρχικά τις συνθήκες διαβίωσής του στην Πόλη, όταν ήταν ραφτόπουλο του αρχιράφτη της Βαλιδέ Σουλτάνας και περίμενε να του συμβούν όλες οι περιπέτειες που του είχε διηγηθεί ο «κοσμογυρισμένος» παππούς του. Βέβαια η πραγματικότητα είναι αρκετά διαφορετική από τις διηγήσεις του παππού, γεγονός που γεμίζει με απογοήτευση τον νεαρό. Κάποια μέρα φτάνει στην Πόλη ο Θύμιος, ο υπηρέτης του παππού και τον παίρνει μαζί του στο χωριό, γιατί ο παππούς του δεν ήταν καλά και τον ζητούσε. Ο εγγονός βρίσκει τον παππού του σε αρκετά καλή κατάσταση και στην κουβέντα που αναπτύσσεται, ο νεαρός ρωτά τον παππού σχετικά με τα ταξίδια που έκανε όταν ήταν νέος. Σε αυτή την κουβέντα αποκαλύπτεται ότι ο παππούς δεν έχει κάνει ούτε ένα ταξίδι στη ζωή του και πως όλα τα ταξίδια που σκεφτόταν να κάνει τα πραγματοποίησε η αυταρχική και καταπιεστική γιαγιά του νεαρού, η Χρουσή. Ο παππούς περιγράφει τις περιπέτειες της παιδικής του ηλικίας στον εγγονό και ο γάμος του σε πολύ μικρή ηλικία εξηγεί κατά τον Βιζυηνό τον άβουλο χαρακτήρα του. Την επόμενη μέρα ο παππούς πεθαίνει και έτσι πραγματοποιεί αληθινά «το μόνον της ζωής του ταξίδιον».

Γεώργιος Βιζυηνός - Το μόνον της ζωής του ταξίδιον

Γεώργιος Βιζυηνός - Ο Μοσκώφ Σελήμ

Ο Μοσκώβ Σελήμ είναι το τελευταίο διήγημα του Βιζυηνού και δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην εφημερίδα Εστία τo 1895, ενώ ο Βιζυηνός βρισκόταν έγκλειστος στο ψυχιατρείο. Πρόκειται για ένα αφήγημα πλούσιο σε ηθογραφικά και ψυχογραφικά στοιχεία και μας παρουσιάζει τις περιπέτειες ενός κυνηγημένου και αδικημένου ανθρώπου, του Τούρκου Σελήμ. Μάλιστα στον πρόλογο του έργου ο συγγραφέας αναφέρει για την επιλογή του να περιγράψει τις περιπέτειες ενός Τούρκου:

«Φοβούμαι μήπως οι φανατικοί της ιδικής μου φυλής ονειδίσωσι ένα Έλληνα συγγραφέα, διότι δεν απέκρυψεν την αρετήν σου ή δεν υπεκατέστησεν εν τη αφηγήσει σου ένα χριστιανικόν ήρωα. Αλλά μη σε μέλει. Δεν θα αφαιρεθεί τι από την αξίαν σου, διότι ενεπιστεύθης εις εμέ τας περιπετείας της ζωής σου και δεν θα με τύψει ποτέ η συνείδησις, διότι, ως απλούς χρονογράφος, εξετίμησα εν σοι ουχί τον άσπονδον εχθρόν του Έθνους μου, αλλ' απλώς τον άνθρωπον. Δια τούτο μη σε μέλλει, θα γράψω την ιστορίαν σου.»

Γεώργιος Βιζυηνός - Ο Μοσκώφ Σελήμ

Ανδρέας Καρκαβίτσας - Η θάλασσα

Το διήγημα η "Θάλασσα" του Αντρέα Καρκαβίτσα ασχολείται με τα πρώτα βήματα ενός νεαρού ναυτικού και την μετέπειτα προσπάθεια του να απαρνηθεί τη μεγάλη του αγάπη και να προσαρμοστεί στην αγροτική ζωή.

Ανδρέας Καρκαβίτσας - Η θάλασσα

Edgar Alan Poe - Οι φόνοι της οδού Μοργκ

Δυο γυναίκες βρίσκονται νεκρές, στο σπίτι της οδού Μοργκ. Η τοπική αστυνομία βρίσκεται σε σύγχυση και το μόνο στοιχείο που υπάρχει είναι ότι οι φόνοι έγιναν από κάποιον με μεγάλη μυϊκή δύναμη.

Οι φόνοι της οδού Μοργκ δεν είναι απλά μια καλή στιγμή στην αστυνομική λογοτεχνία· το διήγημα που εκδόθηκε πρώτη φορά το 1841, είναι ουσιαστικά ένα από τα πρώτα του είδους του. Ο ποιητής του "Κορακιού" και συγγραφέας των αλλόκοτων ιστοριών μυστηρίου είναι κι ο εισηγητής του επιθεωρητή Ντυπέν, του πρώτου λογοτεχνικού ήρωα τα επιτεύγματα του οποίου παρουσιάζονται σε συνέχειες. Θ' ακολουθήσουν ο Σέρλοκ Χολμς (η πρώτη περιπέτεια του οποίου -Σπουδή στο κόκκινο- θα γραφτεί το 1886), ήρωας του σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ, οι ήρωες της Αγκάθα Κρίστι, ο Ηρακλής Πουαρό και η Μις Μαρπλ, ο Φίλιπ Μάρλοου του Ρέιμοντ Τσάντλερ και αρκετοί άλλοι.

Ο Αύγουστος Ντυπέν είναι σίγουρα επιβλητικός λογοτεχνικός ήρωας. Βουλιαγμένος σε μια πολυθρόνα μέσα στο σκοτεινό διαμέρισμα της οδού Ντυνώ 33 στο Παρίσι, παρουσιάζεται να κάθεται σιωπηλός τις περισσότερες ώρες μαζί με τον επιστήθιο φίλο του και αφηγητή των ιστοριών, μέσα σε σύννεφα καπνού απ' τη μόνιμα αναμμένη πίπα του. Ο επιθεωρητής με λογική αναγωγή και «μαθηματική» σκέψη θα αναπλάσει την ιστορία για να αποκαλύψει το μυστήριο. Χρησιμοποιώντας ένα διάλογο σωκρατικού τύπου, ο Πόε δίνει στον αναγνώστη όλη την αναλυτική σειρά των λογικών συμπερασμάτων που φέρνει τη λύση των γρίφων και παχυλές αμοιβές στον επιθεωρητή. Ο Πόε αντιλαμβάνεται το αυξημένο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για την εγκληματικότητα των αστικών κέντρων μετατρέποντας το μέχρι τότε καθαρά δημοσιογραφικό χαρακτήρα που είχε η παρουσίαση των γεγονότων αυτών, σε σελίδες λογοτεχνίας.

Edgar Alan Poe - Οι φόνοι της οδού Μοργκ

Italo Calvino - Η απόσταση της σελήνης

Ένα διήγημα αντιεπιστημονικής φαντασίας. Αφηγητής είναι ο Κφβφκ, για τον οποίο δεν είμαστε σίγουροι αν είναι άνθρωπος· έχει περίπου την ηλικία του σύμπαντος και μπορεί να θεωρηθεί άνθρωπος από τη στιγμή που δημιουργήθηκε το ανθρώπινο γένος, αλλά συμμετείχε για πολλά χρόνια και στο ζωικό βασίλειο. Ο Κφβφκ αφηγείται μια ιστορία από την εποχή που η Σελήνη βρισκόταν πολύ κοντά στη Γη και οι άνθρωποι με τη βοήθεια μιας βάρκας και μιας σκάλας μπορούσαν εύκολα να μεταπηδήσουν στο έδαφός της. Περιγράφεται η μαγική, πρωτόγονη και μυστηριακή έλξη της σελήνης στους ανθρώπους μιας μακρινής εποχής.

Ο Ίταλο Καλβίνο (1923 - 1985) ήταν Ιταλός πεζογράφος, δοκιμιογράφος και δημοσιογράφος. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς λογοτέχνες του 20ου αιώνα. Γεννήθηκε στην Κούβα αλλά σε νεαρή ηλικία εγκαταστάθηκε με τους γονείς στο Σαν Ρέμο της ιταλικής Ριβιέρα. Το 1943 μπαίνει στους παρτιζάνους της ιταλικής αντίστασης, στη ταξιαρχία Γαριβάλδι και μαζί με τον Σκάλφαρι δημιουργούνε τη ΜUL (Movemend Universitarian Liberal). Το 1947 μπαίνει στον εκδοτικό οίκο Εϊνάντι όπου εργάζονται επίσης οι Νορμπέρτο Μπόμπιο, Νατάλια Γκίνσμπουργκ, Τσέζαρε Παβέζε κι Έλιο Βιτορίνι. Επισκέπτεται τις ΗΠΑ όπου παραμένει για 6 μήνες, κυρίως στη Νέα Υόρκη και ύστερα από λίγα χρόνια παντρεύεται τη Έσθερ Σίνγκερ, που 'χε γνωρίσει στις ΗΠΑ κι ο γάμος γίνεται στην Αβάνα, στη διάρκεια ενός ταξιδιού στη γενέτειρα που συνάντησε και τον Ερνέστο Τσε Γκεβάρα. Επιστρέφοντας στην Ιταλία συνεργάζεται εκ νέου με τον Εϊνάντι, εκδίδει τα "Κοσμοκωμικά" και δημιουργεί την OULiPo (OUvroir de Litterature Potentielle). Στον Γαλλικό Μάη του 1968 γνωρίζει κι επηρεάζεται από τον Ρεημόν Κενώ, ενώ έρχεται σε επαφή και με τους Ρολάν Μπαρτ και Κλωντ Λεβί-Στρως. Το 1975 γίνεται επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας και την επόμενη χρονιά κερδίζει το βραβείο για την Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία. Επισκέπτεται Ιαπωνία και Μεξικό, καθώς επίσης κι αρκετές αμερικάνικες πόλεις, δίνοντας διαλέξεις. Το 1981 κερδίζει το γαλλικό παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής.

Στις 19 Σεπτέμβρη του 1985 πεθαίνει στη Σιένα, στο παλιό νοσοκομείο της Αγίας Μαρίας Σκάλα, σε ηλικία μόλις 62 ετών.

«H φαντασία είναι σαν τη μαρμελάδα, χρειάζεται να την αλείψουμε πάνω σε μια στέρεη φέτα ψωμιού. Διαφορετικά, αν η βάση είναι η φαντασία, παραμένουν όλα ένα άμορφο πράγμα, σαν μαρμελάδα, πάνω στην οποία τίποτα δεν μπορεί να οικοδομηθεί. Πριν από μερικά χρόνια έλεγαν «H φαντασία στην εξουσία» και ήταν ένα ωραίο σύνθημα, όμως στο βάθος το σημαντικό είναι ακριβώς το αντίθετο. Eίναι η φαντασία να μην πάρει ποτέ την εξουσία, να μη γίνει σύνθημα και πρόγραμμα, να μην επισημοποιηθεί ποτέ, να μη γίνει υποχρεωτική. Xρειάζεται η φαντασία να έχει κάτι με το οποίο να συγκρούεται, ώστε να μη χάνει τη δύναμή της. Σε έναν κόσμο από στέρεα πράγματα, που προχωράει προς τα εμπρός, έστω με τρόπο λίγο περιορισμένο, λίγο σφιχτό, μπορείς πάντοτε να σηκώνεις τις χρωματιστές σημαιούλες, να κρεμάς φτερά, φτερούγες πεταλούδας. Aντίθετα, αν όλα είναι φτερά και φτερούγες πεταλούδας, δεν έχεις πλέον κανένα μέρος όπου να μπορείς να κρεμάσεις τη φαντασία σου, τη δημιουργικότητά σου, δεν μπορείς να τη στερεώσεις, όλα γίνονται ομοιόμορφα και ο κόσμος γίνεται περισσότερο γκρίζος.» Italo Calvino

Ίταλο Καλβίνο - Η απόσταση της σελήνης

Γιώργος Χειμωνάς - Οι χτίστες

Ένας λαός φάνηκε σαν τους δωριείς. Τελευταίο έθνος ανθρώπων πέρασε τον ορίζοντα και παρουσιάστηκε. Εϊναι χτίστες από την Ξάνθη. Νύχτες που κράτησαν όσο γενιές αφουγκράζονταν τους σεισμούς κι ελάτρεψαν την τέχνη των σπιτιών. Από πανάρχαια παράδοση οικογένειες από σπουδαίους τεχνίτες. Νομάδες που ποτέ δεν κατοικούν κι όλο φεύγουν. Εκεί όπου τους καλούν κι από φήμες έμαθαν να τους καλούν να χτίσουν κι ακριβοπληρώνονται.

Η χώρα αυτή ρημάχτηκε και κάλεσαν τους χτίστες για να ξαναχτιστεί. Οι χτίστες έφτασαν εδώ κι είναι ειδοποιημένοι. Άκουσαν κι εδέχτηκαν παραγγελίες. Συμφώνησαν για ένα χτίσιμο και ήρθαν. Μέρες και νύχτες δούλευαν κι όλες μαζί οι οικογένειες των χτιστών να κουβαλούν με βιασύνη. Όσοι πέθαιναν πάνω στην δουλειά τους έθαβαν μακριά κι εκείνα τα παιδιά που γεννήθηκαν εδώ τα θανάτωσαν. Έφευγαν για τις μακρινές κηδείες και πάλι ξανάρχονταν το βράδυ και δούλευαν.

Έτσι στήθηκαν παντού μεγάλα οικοδομήματα με σκαλιστές προσόψεις και κάμαρες απανωτές σα να γεννούσε η μια την άλλη για πολλά σόγια ανθρώπων και θόλοι από κρύσταλλο. Τώρα οι χτίστες τέλειωσαν και γιόρτασαν ανάβοντας φωτιές. Χόρεψαν πάνω στα κάρβουνα και μούγκριζαν κι έκλαιγαν. Φύγαν και χάθηκαν. Άδεια τα θεώρατα σπίτια κι ένας αέρας από κρύο ήλιο σφαλά τα μεγάλα παράθυρα και πάλι τα ξανάνοιγε. Οι θόλοι με τριγμούς να συγκρατούν το φως. Μη χυθεί μέσα και περιχύσει και μια βαρειά αναπνοή από το σκαμμένο χώμα. Ορθάνοιχτα κι αδειανά εκείνα τα σπίτια στέκονται τώρα αδειανά και μοναχά η ηχώ των τραγουδιών της Θράκης.

Γιώργος Χειμωνάς - Οι χτίστες

Ανδρέας Καρκαβίτσας - Λόγια της πλώρης

Τα λόγια της πλώρης, η πιο γνωστή συλλογή διηγημάτων του Καρκαβίτσα, είναι σύντομες ιστορίες που στηρίζονται σε αφηγήσεις ναυτικών, που άκουσε ο συγγραφέας στα ταξίδια του. Η θάλασσα, με τις χαρές και τις λύπες της, τους πόθους και τους καημούς της, είναι η παντοτινή αγάπη των ναυτικών. Είναι το στοιχείο με το οποίο παλεύουν σκληρά οι θαλασσινοί για να τα βγάλουν πέρα. Και όπως είναι φυσικό, στον αγώνα αυτό άλλοτε νικούν και άλλοτε βγαίνουν ηττημένοι.

Με ποιητική διάθεση και ζωντανές περιγραφές, ο Καρκαβίτσας υπερβαίνει την ηθογραφική καταγραφή, ταυτίζεται με τη θάλασσα και τους ανθρώπους της, συνδέεται με τα βιώματα, τις προλήψεις, τις παραδόσεις, τη σκληρή ζωή και τις αγωνίες τους. Στα διηγήματα υπάρχουν πολλά στοιχεία λαϊκού πολιτισμού, όμως η αντιμετώπιση των συνθηκών της ζωής είναι κριτική και εστιάζει στα διάφορα προβλήματα: αμάθεια, εξαθλίωση, εκμετάλλευση, δυσχερής θέση της γυναίκας κ.α..

Ανδρέας Καρκαβίτσας - Λόγια της πλώρης

Νικόλας Άσιμος - Αναζητώντας Κροκάνθρωπους

Το ένα και μοναδικό βιβλίο που έγραψε, με ποιήματα, θεατρικά κείμενα, διάφορες καθημερινές και μή ιστορίες, πάντα μέσα απο το πρίσμα του Άσιμου, καθώς και κάποιες σκόρπιες σκέψεις του γενικότερα για την χώρα του, το πολιτικό γίγνεσθαι του τόπου και της εποχής ('73), τους καλλιτέχνες της εποχής του κ.α.

Ποιός ήταν όμως ο Νικόλας Άσιμος (πραγματικό όνομα Νικόλαος Ασιμόπουλος, 20 Αυγούστο 1949 – 17 Μαρτίου 1988); Αναρχικός μουσικός, τραγουδοποιός και συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη και πέρασε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια στην Κοζάνη. Ως έφηβος, ασχολήθηκε με το ποδόσφαιρο και τον αθλητισμό και διακρίθηκε στο άλμα εις ύψος, καταλαμβάνοντας την 3η θέση στους μαθητικούς αγώνες σχολείων της Μακεδονίας το 1965. Το 1967, σε ηλικία 18 ετών έφυγε για την Θεσσαλονίκη, για να σπουδάσει στο Νεοελληνικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής με απώτερο σκοπό να γίνει δημοσιογράφος. Το ψευδώνυμο «Άσιμος» χρησιμοποίησε για πρώτη φορά σε ένα ερασιτεχνικό δημοσιογραφικό άρθρο του σε εφημερίδα της Θεσσαλονίκης, ενώ παράλληλα έφτιαξε ένα φοιτητικό Θεατρικό Εργαστήρι, ανεβάζοντας Αριστοφάνη, Μένανδρο και Μολίερο και αγόρασε την πρώτη του κιθάρα.

Στα μέσα των σπουδών του άρχισε εμφανίσεις σε μικρές μπουάτ ως αυτοδίδακτος μουσικός, όπου αγνοώντας όλες τις προειδοποιήσεις της χουντικής λογοκρισίας για τους στίχους του κατέληξε τελικά να συλληφθεί, να δαρθεί και να κρατηθεί στην Ασφάλεια, όπου περιέργως χάθηκε η ταυτότητά του. Ο Άσιμος δεν έβγαλε άλλη, παρά μόνο πολλά χρόνια αργότερα (το 1986, ενάμιση χρόνο πριν το θάνατο του) και μάλιστα με το επώνυμο «Άσιμος» και την διευκρίνιση «άνευ θρησκεύματος» στο σχετικό σημείο. Χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές του, απέχοντας μόνο 6 μαθήματα από το πτυχίο, έφθασε το 1973 στην Αθήνα, όπου εμφανίσθηκε σε διάφορες «μπουάτ» της Πλάκας («5η εποχή», «11η εντολή», «Χνάρι», «Μουσικό Θέατρο Φτώχειας», «Σούσουρο»), σε συνεργασία με προοδευτικούς τραγουδιστές, ηθοποιούς και συνθέτες (Γκαϊφύλλιας ?, Λήδα και Σπύρος, Ζωγράφος, Τζαβέλλας, Ζουγανέλλης, Μπουλάς, Αδριανός, κ.ά.), παρουσιάζοντας ένα σύνθετο πρόγραμμα με μουσική και αντικαθεστωτικά κείμενα και μικρά θεατρικά, ενώ με το σχήμα «Για ένα Πολιτικό Καφενείο» έδωσε πολλές παραστάσεις στον πεζόδρομο της Μνησικλέους για «να συμβάλουν έμπρακτα και οι καλλιτέχνες στην ανατροπή των καταπιεστών του λαού» .

Το 1975 κυκλοφόρησε σε ένα δισκάκι 45 στροφών τα πρώτα του 2 τραγούδια («Πανηγύρι» και «Ο Μηχανισμός»: «Με πείσανε να γίνω ρεβιζιονιστής / και να γυρίσω δίσκο...») και σε λίγο προχώρησε σε έκδοση δικών του «παράνομων» (όπως τις έλεγε) κασετών, τις οποίες ηχογραφούσε και διακινούσε μόνος του στα Προπύλαια, τα κάγκελα του Πολυτεχνείου, την πλατεία των Εξαρχείων, το Μοναστηράκι και τον Λυκαβηττό. Δημιούργησε επίσης το συγκρότημα «Exarchia Square Band» και συμμετείχε σε συναυλίες, σε κοινωνικοπολιτικές εκδηλώσεις, σε μουσικοθεατρικά σχήματα, σε θέατρο του δρόμου και άλλα προχωρημένα «δρώμενα». Το 1976, από τη σχέση του με τη Λίλλιαν Χαριτάκη, γεννήθηκε η κόρη του, η Λίλλιαν – Κυριακή ή «Νιουνιού», όπως συνήθιζε ο ίδιος να την αποκαλεί.

Στις 24 Οκτωβρίου 1977 φυλακίσθηκε επί 2 μήνες, μαζί με άλλους 5 εκδότες – συγγραφείς του αντιεξουσιαστικού ? χώρου, που η τότε κυβέρνηση θεώρησε «ηθικούς αυτουργούς» σε επεισόδια στους δρόμους της Αθήνας σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τους μυστηριώδεις θανάτους 4 φυλακισμένων Γερμανών ανταρτών πόλης (τα εντάλματα σύλληψής τους τούς είχαν χαρακτηρίσει «εξέχουσες προσωπικότητες που επηρεάζουν αρνητικά το κοινωνικό σύνολο»). Το 1981, λίγο μετά τις καταλήψεις άδειων αθηναϊκών σπιτιών από αντιεξουσιαστές, όπου ήταν τακτικός θαμώνας και τραγουδιστής, έγραψε και κυκλοφόρησε μόνος του το βιβλίο «Αναζητώντας Κροκανθρώπους» και το 1982 κυκλοφόρησε τον πρώτο του μεγάλο δίσκο, με τίτλο «Ο Ξαναπές», σε 4 τραγούδια του οποίου συμμετείχαν ο Β. Παπακωνσταντίνου και η Χάρις Αλεξίου.

Το 1985 άνοιξε ένα μαγαζάκι - κατοικία στην οδό Καλλιδρομίου, που το ονόμασε «Χώρο Προετοιμασίας». Εκεί έγραφε, συνέθετε τα τραγούδια του, πουλούσε βιβλία, παιχνίδια για παιδιά, πρόχειρα κοσμήματα, κασέτες, φωτιστικά, πήλινα, κάρτες παλιές και πολλά άλλα. Το 1987 κλείστηκε με την βία σε ψυχιατρική κλινική και έπειτα στις φυλακές Κορυδαλλού, μετά από εναντίον του μήνυση για βιασμό. Αποφυλακίστηκε με χρηματική εγγύηση, αλλά λόγω του έντονου συναισθηματισμού του και της επιμονής του σε όσα διακήρυσσε σε ολόκληρη του τη ζωή του, δεν κατάφερε να ξεπεράσει τη μεγάλη του πίκρα και απογοήτευση, τόσο για την αβάσιμη κατηγορία όσο και για την εγκατάλειψή του από πολλούς παλαιούς δήθεν «συντρόφους» και «φίλους» του: «Είμαι πάντα πρόθυμος να δεχτώ μαθήματα, είμαι πάντα ανοιχτός να δεχτώ μηνύματα, είμαι πάντα έτοιμος να δεχτώ χτυπήματα, είμαι αυτό που ήμουν πάντα, εγώ γεννήθηκα στο κυπαρίσσι»).

Μετά από δύο ανεπιτυχείς απόπειρες αυτοκτονίας (την πρώτη φορά έσπασε το σχοινί και την δεύτερη η καρέκλα), στις 17 Μαρτίου του 1988 βρέθηκε κρεμασμένος στο μαγαζάκι – κατοικία του. Την παραμονή είχε κολλήσει ένα σημείωμά του στο τζάμι: «Θα περιμένω ακόμα μια μέρα». Σε σημείωμα που βρέθηκε δίπλα του, ο Άσιμος είχε γράψει: "Αυτοκτονώ γιατί τον τελευταίο καιρό είχα διάφορα προβλήματα. Για την ενέργειά μου αυτή ας μην αναζητήσει η αστυνομία κανένα υπεύθυνο και οι δημοσιογράφοι να μην ασχοληθούν μαζί μου. Τα νοσοκομεία δεν με βοήθησαν να ξεπεράσω το πρόβλημά μου, για να μπορέσω να δουλέψω όπως πρώτα. Δεν κρατάω όμως παράπονο για κανένα. Παρακαλώ ο,τιδήποτε αξίας βρεθεί, να παραδοθεί στην κόρη μου."

Νικόλας Άσιμος - Αναζητώντας Κροκάνθρωπους

Edgar Alan Poe - William Wilson

“Στο χαμηλοτάβανο και μικρό δωμάτιο δεν υπήρχε λάμπα και τώρα δεν έμπαινε καθόλου φως, εκτός απ’ το πολύ αδύναμο φέγγος της αυγής που εισχωρούσε απ’ το ημικυκλικό παράθυρο. Καθώς έμπαινα στο δωμάτιο, ξεχώρισα τη μορφή ενός νέου που είχε σχεδόν το δικό μου ανάστημα, κι ήταν ντυμένος μ’ ένα κοστούμι από κασμίρι ραμμένο σύμφωνα με τη νέα μόδα που είχε κι η δική μου φορεσιά εκείνη τη στιγμή. Εκείνο το αδύνατο φως μ’ έκανε να τον διακρίνω, αλλά δεν μπορούσα να ξεχωρίσω τα χαρακτηριστικά του προσώπου του. Καθώς μπήκα, αυτός προχώρησε βιαστικά προς το μέρος μου, και πιάνοντάς μου το μπράτσο με μια χειρονομία ζωηρής ανυπομονησίας, ψιθύρισε τις λέξεις “Γουίλλιαμ Ουίλσον” στ’ αυτί μου.

Συνήλθα ακαριαία απ’ το μεθύσι μου. Υπήρχε κάτι στο ύφος του ξένου, και στο τρεμάμενο κούνημα του δάχτυλού του καθώς το ύψωνε ανάμεσα στα μάτια μου και στο φως, που με γέμισε με απερίγραπτη κατάπληξη· αλλά δεν ήταν αυτό που με είχε τόσο συνταράξει. Ήταν ο τόνος της επίσημης προειδοποίησης στην αλλόκοτη, σιγανή, διαπεραστική εκείνη φράση· και προπάντων ήταν ο χαρακτήρας, η χροιά, η κλίμαξ αυτών των λίγων, απλών και γνώριμων συλλαβών, που ξύπνησε χίλιες αναμνήσεις περασμένων καιρών, και τράνταξε την ψυχή μου σαν ηλεκτρική εκκένωση. Προτού προλάβω να συνέλθω από την ταραχή μου, εκείνος είχε κιόλας φύγει.”

Edgar Alan Poe - William Wilson

Edgar Alan Poe - Ο χρυσός σκαραβαίος

“Ο χρυσός σκαραβαίος”, το διήγημα το οποίο χάρισε στον Έντγκαρ Άλλαν Πόε τη μεγάλη του φήμη -στην Αμερική τουλάχιστον- πριν η ευρωπαϊκή διανόηση, με επικεφαλής τον Σαρλ Μπωντλαίρ, τον ενσωματώσει στις προδρομικές φυσιογνωμίες του συμβολισμού, παραμένει ένας μεγάλος άλυτος γρίφος, ένας γρίφος μέσα σε ένα γρίφο. “Ο χρυσός σκαραβαίος” είναι μια κρυπτογραφημένη διαδικασία αυτοανάλυσης. Όσο περισσότερο ψάχνουμε μέσα στο διήγημα, τόσο περισσότερα στοιχεία ανακαλύπτουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Ίσως φαίνεται λίγο περίεργο να έχει ανακαλύψει ο Πόε τη διαλεκτική της επιθυμίας εξήντα χρόνια πριν από τον Φρόυντ, αλλά είναι αλήθεια.

Edgar Alan Poe - Ο χρυσός σκαραβαίος

Edgar Alan Poe - Ο μαύρος γάτος

Διαβασα προσφατα το βιβλιο “Ο Μαυρος Γατος” του Edgar Alan Poe (Αμερικανός λογοτέχνης και κριτικός). Ο Poe υπηρξε μια από τις σημαντικότερες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Γεννήθηκε το 1809 στη Βοστώνη. Οι γονείς του πέθαναν νωρίς και την ανατροφή του ανέλαβε ο πλούσιος Τζων Άλλαν. Ο κηδεμόνας του προσπάθησε να του δώσει την καλύτερη δυνατή μόρφωση αλλά το πάθος του γιά το αλκοόλ και τα χαρτιά δεν άφησε ποτέ τον Poe να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Εργάστηκε ως συντάκτης σε εφημερίδες και περιοδικά, όμως λόγω του αλκοολισμού του δεν κατάφερε να στεριώσει σε καμμία θέση. Εκείνη την εποχή δημοσιεύει, Την πτώση του οίκου των Άσερ, τις Αλλόκοτες Ιστορίες και τις Μυθιστορίες. Χτυπημένος από συνεχείς αποτυχίες στον επαγγελματικό τομέα εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη και έγραψε το καλύτερο ποίημα της καριέρας του, Το Κορακι και το πεζό Εύρηκα.

Το πάθος του γιά το ποτό τον κυνηγούσε σε όλη του τη ζωή καταστρέφοντας ότι προσπαθούσε να φτιάξει. Πέθανε στην Βαλτιμόρη το 1849, σε ηλικία 40 ετών. Είχε βρεθεί αναίσθητος από το ποτό σε ταβέρνα της πόλης.

«Αυτή τη τόσο φρικτή κι όμως τόσο απλή ιστορία που αρχίζω να γράφω, ούτε περιμένω ούτε ζητώ να τη πιστέψετε. Θα ‘μουν αληθινά τρελός αν περίμενα να πιστέψετε μια υπόθεση, όπου οι ίδιες οι αισθήσεις μου αρνούνται τη μαρτυρία τους. Κι όμως δεν είμαι τρελός κι ασφαλώς δεν ονειρεύομαι. Αύριο όμως πρόκειται να πεθάνω και γι’ αυτό θέλω να ξαλαφρώσω σήμερα τη ψυχή μου. Σκοπός μου είναι να διηγηθώ στον κόσμο, απλά, απέριττα και δίχως κανένα σχόλιο, μια σειρά συνηθισμένων γεγονότων που σχετίζονται με το σπίτι μου. Τα γεγονότα αυτά, και οι συνέπειες που προκάλεσαν, με τρομοκράτησαν, με βασάνισαν, με κατέστρεψαν. Ωστόσο δε θα προσπαθήσω να τους δώσω μια κάποια εξήγηση. Για μένα παρουσίαζαν κάτι φριχτό, σε πολλούς, τα γεγονότα που θα διηγηθώ θα φανούν μάλλον αλλόκοτα παρά τρομερά. Ίσως βρεθεί κάποιο μυαλό που να μπορέσει να μεταβάλει τα φαντάσματά μου σε κοινοτοπίες - κάποιο μυαλό πιο ήρεμο, πιο λογικό, και πολύ περισσότερο ευερέθιστο από το δικό μου, το οποίο στα περιστατικά που με δέος θα εξιστορήσω, δε θα δει τίποτα περισσότερο από μια συνηθισμένη κι απόλυτα φυσιολογική διαδοχή αιτιών κι αιτιατών…»

Edgar Alan Poe - Ο μαύρος γάτος

Aziz Nessin - Διηγήματα

Εξέχουσα μορφή της τούρκικης διανόησης με διεθνή προβολή και αναγνώριση, υπέρμαχος της ελληνοτουρκικής φιλίας, αγωνιστής της ελευθερίας του πνεύματος και καταξιωμένος στις συνειδήσεις των ανθρώπων για τον αγώνα του για τη δημοκρατία, ο τούρκος λογοτέχνης και θεατρικός συγγραφέας Aziz Nesin εξαπολύει μέσα από τα έργα του το καυστικό του χιούμορ ενάντια στα κακώς κείμενα στη χώρα του και σατιρίζει κοινωνικά καθεστώτα, ήθη και ηθικές, καθώς και ανθρώπινες αξίες που λειτουργούν κατά το δοκούν.

Τιμήθηκε με πολλές διακρίσεις στην Τουρκία και το εξωτερικό. Το 1991 ήλθε στην Αθήνα για να παραλάβει το βραβείο ελληνοτουρκικής φιλίας «Αμπντί Ιπεκτσί» ένώ έργα του έχουν μεταφραστεί σε τριάντα γλώσσες και στα ελληνικά. Η παρούσα συλλογή περιλαμβάνει τα πιο κάτω διηγήματα:

• Το φάντικο
• Ο καφές και η δημοκρατία
• Καταδίωξη λαθρεμπόρων ντομάτας
• Ένας μικρός κοροιδευτής
• Οι ουρές των σκύλων
• Το σημειωματάριο
• Για την τάξη

Χόρχε Λουίς Μπόρχες - Ο καθρεφτης κι η μάσκα

«Δεν γράφω για μια εκλεκτή μειοψηφία, που δε σημαίνει τίποτα για μένα, αλλ’ ούτε και για κείνη τη χιλιολιβανισμένη πλατωνική κατηγορία που είναι γνωστή ως “Οι μάζες”. Δυσπιστώ και στις δύο αυτές αφαιρέσεις τις τόσο προσφιλείς στους δημαγωγούς. Γράφω για τον εαυτό μου και για τους φίλους μου. Γράφω, ακόμα, για να κάνω ευκολότερο το πέρασμα του χρόνου»

Χόρχε Λουίς Μπόρχες - Ο καθρεφτης κι η μάσκα