Dario Fo - Οι Αρχάγγελοι δεν παίζουν φλίπερ

«Οι αρχάγγελοι δεν παίζουν φλίπερ» αποτελεί μια οξύτατη σάτιρα της γραφειοκρατίας και των μηχανισμών που την αναπαράγουν. Υπουργοί, κρατικές υπηρεσίες, διευθυντές, δημόσιοι υπάλληλοι, δήμαρχοι, παρελαύνουν σαν σε τσίρκο, κάνοντας ο καθένας το δικό του σόου. Αποκαλύπτεται με τον πιο πρωτότυπο τρόπο η λογική των γραφειοκρατών πως: όχι αυτό που υπάρχει βεβαιώνεται στα χαρτιά, αλλά αυτό που βεβαιώνεται στα χαρτιά, πρέπει να υπάρχει.

Ο Ντάριο Φο είναι από τις σημαντικότερες μορφές του ιταλικού θεάτρου. Συγγραφέας, σκηνοθέτης, ηθοποιός και σκηνογράφος, τιμήθηκε το 1997 με το Νόμπελ λογοτεχνίας. Γεννήθηκε το 1926 στο Σαν Τζιάνο. Εγκατέλειψε τις σπουδές του στην Αρχιτεκτονική γιά το θέατρο το οποίο υπηρέτησε σε όλες του τις μορφές. Στα έργα του ο Φο στηλιτεύει το κατεστημένο με εκπληκτικό χιούμορ και με αριστουργηματικό αυτοσχεδιασμό, ενώ έχει ασκήσει κριτική, μεταξύ των άλλων, στην πολιτική της εκκλησίας για τις αμβλώσεις, τις πολιτικές δολοφονίες, το οργανωμένο έγκλημα, την πολιτική διαφθορά και το μεσανατολικό. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχουν ανέβει σε θέατρα όλου του κόσμου.

Dario Fo - Οι Αρχάγγελοι δεν παίζουν φλίπερ

Dario Fo - Η Μαριχουάνα της Μαμάς είναι η πιο γλυκιά

Ο Λουίτζι, χρήστης χασίς, μαριχουάνας και LSD μετά από μεγάλη απουσία από το σπίτι λόγω ενός καυγά με τη μαμά του, επιστρέφει μια μέρα για να ανακαλύψει, προς μεγάλη του έκπληξη, πως η μαμά και ο παππούς του καπνίζουν χασίς και μαριχουάνα. Σαν να μη έφτανε αυτό μαθαίνει επίσης ότι καλλιεργούν παράνομα στον κήπο τους φυτά μαριχουάνας και ότι οι ίδιοι γίνονται λαθρέμποροι στη γειτονιά τους. Μπροστά μας παρελαύνουν η Καμέλια, πάντα σε αναζήτηση ενός γαμπρού, ο πρεζάκιας φίλος του Λουίτζι, πάντοτε σε αναζήτηση της δόσης του και ο Αντώνιο, ανιψιός της μαμάς που ανήκει στην ειδική ομάδα πάταξης των ναρκωτικών. Φυσικά από την παρέα δεν λείπει ο παπάς της ενορίας που μαζί με τους υπόλοιπους μας οδηγούν σ' ένα ξέφρενο παιχνίδι καταστάσεων με απώτερο στόχο την ψυχαγωγία, αλλά και τον προβληματισμό του θεατή.

Η Μαριχουάνα της Μαμάς είναι η πιο γλυκιά, δεν είναι μια απλή φαρσοκωμωδία, αλλά ένα πολυσύνθετο οικοδόμημα που εμπεριέχει στοιχεία ρεαλισμού και υπερβολής ταυτόχρονα. Είναι ένας ύμνος προς την τέχνη του θεάτρου με πικρές δόσεις αλήθειας και τραγικής πραγματικότητας. Στο έργο οι κραυγές πόνου είναι πιο δυνατές κι από το κωμικό στοιχείο. Κι όμως γελάς, γελάς με δάκρυα, με τις καρικατούρες των εξουσιών που δίνει με τόση δύναμη και χιούμορ ο συγγραφέας.

Dario Fo - Η Μαριχουάνα της Μαμάς είναι η πιο γλυκιά

Μολιέρος - Ο κατά φαντασίαν ασθενής

Ο Μολιέρος (1622 - 1673) έπαιξε στο Λούβρο, μπροστά στο βασιλιά, πήρε το προνόμιο να ονομάσει το θίασό του "Θίασος του Βασιλέως" και ανέλαβε όλες τις διασκεδάσεις της Αυλής μια και ο Λουδοβίκος ο 14ος τον πήρε κάτω από την προστασία του.

Ο Κατά Φαντασία Ασθενής, ήταν το τελευταίο έργο που έγραψε ο Μολιέρος. Γραμμένο το 1672, για να ευχαριστήσει το βασιλιά και την Αυλή του που γύρισαν νικητές από μια εκστρατεία στην Ολλανδία, παίχτηκε το 1673 με μεγάλη επιτυχία.

Στην τέταρτη και τελευταία παράσταση του έργου, αψηφώντας τη φλεγμονή στο στήθος του και μη θέλοντας να στερήσει το θίασό του από μια είσπραξη σημαντική, παράστησε το πρόσωπο του Αργκάν. Μα την ώρα που πρόφερε τη λέξη Juro (ορκίζομαι) στο τρίτο Ιντερμέτζο, τον έπιασε σπασμός. Υπέφερε πολύ και με μεγάλη δυσκολία τελείωσε το ρόλο του. Γυρίζοντας στο σπίτι ένας ακατάσχετος βήχας του φερε αιμόπτυση και λίγο μετά τον θάνατο. Κηδεύτηκε νύχτα αφού ο κλήρος είχε αρνηθεί την ταφή του συγγραφέα σε ιερό χώρο. Ο Μολιέρος υπήρξε κορυφαία μορφή του θεάτρου και ειδικότερα της κωμωδίας. Δεν ήταν λίγοι αυτοί που είπαν πως με το θάνατο του πλήρωσε όλες τις προσβολές του ενάντια στην ιατρική.

Μολιέρος - Ο κατά φαντασίαν ασθενής

Denis Diderot - Το παράδοξο με τον ηθοποιό

«...Είναι ένα ωραίο παράδοξο. Ισχυρίζομαι ότι η ευαισθησία κάνει τους ηθοποιούς μέτριους, η άκρα ευαισθησία τους κάνει βραδύνοες, ενώ η ψυχρή αίσθηση και το μυαλό τους κάνουν υπέροχους.» από επιστολή του Ντιντερό στον Γκριμ, 14 Νοεμβρίου 1769

«Οι ηθοποιοί καταλαμβάνονται από αδυναμία κάθε φορά που καλούνται να δικαιολογήσουν τη χρησιμότητα τους. Το παράδοξο -όχι ακόμα του Diderot- είναι ότι, κατά κανόνα, αισθάνονται μέσα τους την υποχρέωση να το κάνουν χωρίς να τους το έχει ζητήσει κανείς. Κάποτε, μάλιστα, φτάνουν στο σημείο να επιχειρηματολογούν δημοσίως περί του θέματος, κι αυτό δεν είναι το πιο ευχάριστο θέαμα (ή ακρόαμα) του κόσμου: λόγοι που διανύουν αστραπιαία την απόσταση από την κοινότοπη χρηστομάθεια στον αφόρητο δασκαλισμό, όψεις ρητόρων επαρχιακού καφενείου, σουσούμια δικολάβων, πολιτικάντηδων. Μια απελπισία.[...]

Καμποτίνος, σαλτιμπάγκος, διασκεδαστής ισχυρών και ταπεινών, περιπλανώμενος ανά τις αυλές και τις πανηγύρεις, ο θεατρίνος του παταριού ξαναγίνεται ηθοποιός, αφού η νέα σκηνή, η σκηνή του αστικού δράματος, διεκδικεί, κατ' αναλογίαν προς την αρχαία, μια σκοπιμότητα έξω από τον εαυτό της, μια καθολικότητα· ο ηθοποιός πολιτογραφείται εκ νέου χάρη στους νέους πρωταγωνιστές της ιστορίας, αυτούς που θα εισβάλλουν θριαμβευτικά στο προσκήνιο δέκα χρόνια μετά τη σύνταξη του Παραδόξου... και πέντε μετά το θάνατο του συγγραφέα του· τόσο απέχουμε από το 1789.» (από τον πρόλογο τον Βασίλη Παχαβασιλείου)

Το μεγάλο πρόβλημα που θίγει ο Ντιντερό στο βιβλίο του «Το παράδοξο με τον ηθοποιό», παραμένει και σήμερα κομβικό σημείο της ηθο­ποιίας: ο υποκριτής πρέπει να ταυτίζεται ψυχικά με το πρό­σωπο που υποδύεται;

Denis Diderot - Το παράδοξο με τον ηθοποιό

Βυζάντιος Δημήτριος - Η γυναικοκρατία

Ο Δημήτριος Χατζηασλάνης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1790 και πήρε την προσωνυμία Βυζάντιος λόγω της καταγωγής του. Στην Πόλη μεγάλωσε και ασχολήθηκε με την αγιογραφία. Εργάστηκε ως αγιογράφος μέχρι το 1812, οπότε διορίστηκε διερμηνέας στην Αυλή του μπέη της Τύνιδας. Με το ξέσπασμα της Επανάστασης έφυγε για την επαναστατημένη Ελλάδα και έφτασε στην Κυπαρισσία, όπου αγωνίστηκε στο μεσσηνιακό στρατόπεδο. Διετέλεσε αναπληρωτής γραμματέας της Πελοποννησιακής Γερουσίας, γραμματέας της επαρχίας Τριφυλίας και έπαρχος Κορώνης και Γαστούνης, ενώ υπήρξε επίσης γραμματέας του πρώτου δικαστηρίου εγκλημάτων που συστάθηκε από τους έλληνες αγωνιστές το 1826 και Γραμματέας επί των Πολεμικών.

Το 1838, λίγα χρόνια μετά το θάνατο του Καποδίστρια, παραιτήθηκε από τις δημόσιες θέσεις λόγω διαφωνιών του με την κυβερνητική πολιτική και αναγκάστηκε να επιστρέψει στην αγιογραφική δράση. Γνωστή είναι η αγιογράφησή του στο ναό του Αγίου Ανδρέου στην Πάτρα, ενώ έργα του σώζονται στο Ναύπλιο και στους ναούς της Υπαπαντής και του Προδρόμου στην Καλαμάτα. Πέθανε το 1853 στην Πάτρα. Στο χώρο της νεοελληνικής λογοτεχνίας ο Βυζάντιος εντάχτηκε με τα θεατρικά έργα του και κυρίως την κωμωδία του Βαβυλωνία (1836), ενώ έγραψε επίσης τις κωμωδίες Ο Σινάνης (1838 ), Γυναικοκρατία (1841) και ο Κόλαξ (δημοσιεύτηκε το 1858 μετά τον θάνατό του).

Η Γυναικοκρατία είναι μια από τις λιγότερο γνωστές θεατρικές κωμωδίες του Δημήτριου Χατζηασλάνη ή Βυζάντιου. Το έργο εκδόθηκε το 1841. Είναι και αυτή μια σάτιρα ηθών, όπως και η Βαβυλωνία. Ο Βυζάντιος σ' αυτό το έργο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και σατιρίζει την εμφάνιση στην ελληνική κοινωνία των ξενόφερτων, «δυτικών» ηθών, συνηθειών και ιδεών. Σ' αυτές ανήκει κατ' αυτόν και η «χειραφέτηση της γυναίκας», ο φεμινισμός ο οποίος παρουσιάζεται με την πιο χονδροειδή και απλοϊκή μορφή του. Σύμφωνα με τον Βυζάντιο, όταν μια ιδέα γίνει μόδα προτού προλάβει να δουλευτεί και να αφομοιωθεί από το κοινωνικό σύνολο, είναι επικίνδυνη και πρέπει να εξοβελιστεί. Και φυσικά το μέσο με το οποίο ο Βυζάντιος προσπαθεί να διδάξει το ακροατήριο του δεν μπορεί να είναι παρά η καυστική σάτιρα. Ο Βυζάντιος, ο οποίος ήταν ζωγράφος, κατάφερε να σκιαγραφήσει με σπαρταριστό τρόπο τους χαρακτήρες των πρωταγωνιστών του και να καυτηριάσει για άλλη μια φορά τις ξένες ιδέες που επιβλήθηκαν στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος απ' την επαφή του με τη δυτικά ήθη και έθιμα.

Βυζάντιος Δημήτριος - Η γυναικοκρατία

Jean-Paul Sartre - Η αξιοσέβαστη πόρνη

Η Αξιοσέβαστη Πόρνη είναι ένα σύντομο θεατρικό έργο του Jean-Paul Sartre γραμμένο το 1946. Παρουσιάζει την ιστορία μιας πόρνης, σε μια ανήσυχη περίοδο της αμερικανικής ιστορίας, μια εποχή έντονων φυλετικών διακρίσεων. Το μονόπρακτο πραγματεύεται την απώλεια της ελευθερίας μέσα σε έναν σκληρό κόσμο, ένα θέμα που κυριαρχεί στη λογοτεχνική σταδιοδρομία του Sartre.

Ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ γεννήθηκε στο Παρίσι την 21η Ιουνίου 1905. Σε ηλικία δύο μόλις ετών έμεινε ορφανός από πατέρα. Μεγάλωσε με τις φροντίδες της μητέρας του και του παππού του Καρλ Σβάιτσερ της γνωστής αλσατικής οικογένειας του "ιατροφιλόσοφου" της ζούγκλας" Άλμπερτ Σβάιτσερ. Σπούδασε σε διάφορα λύκεια της Γαλλίας και αργότερα στην Παιδαγωγική Ακαδημία του Παρισιού. Διορίσθηκε καθηγητής της φιλοσοφίας σε διάφορες πόλεις. Φιλόσοφος, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ υπήρξε μια από τις μείζονες πνευματικές φυσιογνωμίες του 20ου αιώνα και ο διασημότερος εκπρόσωπος του Υπαρξισμού στη Γαλλία. Το έργο του αλλά και η σθεναρή πολιτική του στράτευση επηρέασαν βαθύτατα μια ολόκληρη γενιά στοχαστών, από τον Ντελέζ ως τον Αλαίν Μπαντιού, για τους οποίους, όπως οι ίδιοι το ομολόγησαν, ο Σάρτρ είχε παίξει το ρόλο ενός σωκρατικού προτύπου, που εξακολουθεί να εμπνέει καινούργιες γενιές αναγνωστών. Τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1964.

Ζαν Πωλ Σαρτρ - Η αξιοσέβαστη πόρνη

Bertolt Brecht - Τρόμος και αθλιότητα του Γ' Ράιχ

Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει τις περίφημες εικοσιτέσσερις σκηνές, που έγραψε ο Μπρεχτ εξόριστος, ανάμεσα στο 1935 καi το 1939. Μερικές απ' αυτές τις σκηνές ανεβάστηκαν για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1937, με σκηνοθεσία του συγγραφέα.

Όταν ο Μπρεχτ έγραφε αυτά τα μονόπρακτα, δεν είχε ακόμα αποκαλυφθεί όλη η φρίκη της φασιστικής εξουσίας. 'Ηταν όμως αισθητή στη βαριά ατμόσφαιρα της δημόσιας και της ιδιωτικής ζωής, στην προετοιμασία της τρομοκρατίας με την κατασκευασμένη εκ των άνω διαστροφή της γλώσσας, με την καταπίεση, τη δυσπιστία και την υποκρισία, που κάποτε στάθηκαν πιο καταλυτικές κι από την ίδια την ωμή τρομοκρατία. Ο Μπρεχτ μας δείχνει σ' αυτές τις σκηνές, με διαύγεια που φτάνει ως τη φρίκη, πως «πολύ πριν φανούν από πάνω μας τα βομβαρδιστικά», οι γερμανικές πόλεις δεν ήταν κατοικήσιμες.

Μπέρτολτ Μπρεχτ - Τρόμος και αθλιότητα του Γ' Ράιχ

Franca Ramme, Dario Fo - Όλα για το σπίτι, κρεβάτι κι εκκλησία

"Το Όλο σπίτι, κρεβάτι κι εκκλησία είναι ένα θεατρικό έργο με θέμα την κατάσταση της γυναίκας, και ιδίως την σεξουαλική δουλεία της. Η παράσταση βλέπει τα πάντα μέσα από ένα κωμικό, γκροτέσκο πρίσμα. Επιλέξαμε ηθελημένα αυτό το πρίσμα: κυρίως επειδή εμείς οι γυναίκες εδώ και 2.000 χρόνια κλαίμε, αλλά αυτήν την φορά γελάμε μαζί και ίσως να κρυφογελάμε και μετά, επειδή ένας κύριος που γνώριζε πολλά για το θέατρο, κάποιος Μολιέρος, έλεγε: «Όταν πηγαίνεις στο θέατρο και βλέπεις μια τραγωδία, ταυτίζεσαι, συμμετέχεις, κλαις, κλαις, κλαις, κι ύστερα γυρίζεις σπίτι και λες: πόσο πολύ έκλαψα απόψε! ...και κοιμάσαι ανακουφισμένος. Ο πολιτικός λόγος πέρασε από πάνω σου όπως το νερό πάνω στο γυαλί. Ενώ αντίθετα για να γελάσεις -μιλά πάντα ο Μολιέρος- χρειάζεται ευφυΐα, εξυπνάδα. Το γέλιο ανοίγει διάπλατα το στόμα σου αλλά και το μυαλό σου, και στο μυαλό σου χώνονται τα καρφιά της λογικής!». Ευχόμαστε κι απόψε κάποιοι να γυρίσουν σπίτι τους με το κεφάλι τους γεμάτο καρφιά!" Franca Ramme

Το έργο ανέβηκε για πρώτη φορά το φθινόπωρο του '77 από τη Φράνκα Ράμε με μουσική Di Capri αλλά τότε δεν είχαν παιχτεί όλοι οι μονόλογοι λόγω της μεγάλης τους διάρκειας.

Franca Ramme, Dario Fo - Όλα για το σπίτι, κρεβάτι κι εκκλησία

Bertolt Brecht - Μικροαστικοί γάμοι

Ένα από τα πρώτα θεατρικά έργα που έγραψε ο τότε νεαρός Μπρεχτ (1919). Το μονόπρακτο διαδραματίζεται σε ένα μικρό διαμέρισμα όπου ένα νιόπαντρο ζευγάρι υποδέχεται συγγενείς και φίλους για το γαμήλιο τραπέζι. Ο Μπρεχτ μέσα από μια πνευματώδη και συνάμα καυστική φάρσα, μας δείχνει πόσο αστείες μπορεί να είναι αυτές οι οικογενειακές καταστάσεις όταν έχουμε τη δυνατότητα να τις παρατηρήσουμε από μια ασφαλή απόσταση· η σάτιρα επικεντρώνεται στο θεσμό του γάμου και όλες τις κωμικές καταστάσεις που, αυτό το γεγονός, μπορεί να ρίξει στους ανυποψίαστους συμμετέχοντες του.

Μπέρτολτ Μπρεχτ - Μικροαστικοί γάμοι

Dario Fo - Κλέψε λιγότερο

Η Εννέα είναι ένας κάθε άλλο παρά συνηθισμένος άνθρωπος. Το επάγγελμα της είναι νεκροθάφτισα. Επίσης είναι αλκοολική, ευκολόπιστη και αντικείμενο πειράγματος από τους συναδέλφους της. Οι τοίχοι του νεκροταφείου είναι το μόνο σπίτι της, μέχρι που ο έξω κόσμος της χτυπάει την πόρτα. Η συνάντηση αυτή είναι ένα σοκ για την κοπέλα που αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι η πραγματική ζωή απαιτεί να αφήσει την αθωότητά της και να αντιμετωπίσει τους ανθρώπους γύρω της. Με τη βοήθεια ενός πρώην πεθαμένου λωποδύτη αρχίζει να παίρνει μέρος σε κομπίνες, μόνο για να διαπιστώσει ότι δεν είναι τόσο εύκολο να διακρίνεις τους πραγματικούς απατεώνες.

Ο Ντάριο Φο έγραψε το έργο για να καυτηριάσει τα κακώς κείμενα της Ιταλικής κοινωνίας. Οι χαρακτήρες που περιστοιχίζουν την ηρωίδα μπορεί να είναι εμφανώς διεφθαρμένοι και τρελοί, αλλά αποδεικνύονται πιο αξιόλογοι από τους φαινομενικά καλούς και αξιοσέβαστους πολίτες. Εκβιαζόμενοι, δικαστές, εξοχώτατοι, καλόγριες και τρελοί κάθε είδους παρελαύνουν μπρος από την Εννέα η οποία διαπιστώνει ότι η κοινωνία προστάζει «αφού κλέβουν οι άλλοι κλέψε και εσύ, ίσως λίγο λιγότερο όμως».

Dario Fo - Κλέψε λιγότερο

Dario Fo - Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού

Θεατρικό έργο του Ντάριο Φο εμπνευσμένο από την “υπόθεση Πινέλι”. Yποδεικνύει την ενοχή τού επικεφαλής της ανάκρισης του Πινέλι αστυνομικού Λουίτζι Καλαμπρέζι, για τη δολοφονία του οποίου καταδικάστηκε αργότερα ο Σόφρι. Το έργο παρακολούθησαν στην Ιταλία πάνω από ένα εκατομμύριο θεατές και βοήθησε να ξεσκεπαστεί η κρατική σκευωρία.

Dario Fo - Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού

Howard Zinn - Ο Μαρξ στο Σόχο

“Δεν αναρωτιέστε γιατί νιώθουν την ανάγκη να με ανακηρύσσουν νεκρό, ξανά και ξανά;” Ο Μαρξ, απαυδισμένος από τις επιθέσεις που δέχεται μετά θάνατον, ζητάει από τις αρμόδιες αρχές του άλλου κόσμου να επιστρέψει στη ζωή για να αποκαταστήσει την αλήθεια. Φτάνει στο Σόχο και απευθυνόμενος σε ένα σύγχρονο ακροατήριο, μιλάει σε πρώτο πρόσωπο για τη ζωή του και υπερασπίζεται την επικαιρότητα των ιδεών του.

O Αμερικάνος Howard Zinn έχει γράψει πολλά βιβλία, με πιο γνωστό το A People’s History of the United States που είναι η αμερικάνικη ιστορία από μια νέα οπτική. Με άξιους συγχαρητηρίων στόχους εκλαΐκευσης, το πιο πρόσφατο θεατρικό του ο Μαρξ στο Σόχο προσπαθεί να κατεβάσει την απρόσιτη φιγούρα του Μαρξ από το βάθρο της και να της δώσει πίσω την ανθρώπινή της υπόσταση. Απευθύνεται σε όλους αυτούς που ουδέποτε σκέφτηκαν να διαβάσουν το Κεφάλαιο, έχουν όμως ένα σχετικό πάρε-δώσε με αυτό που λέγεται κοινωνική αδικία. Το θεατρικό φυσικά δεν είναι και ό,τι πιο ανάλαφρο —δεν το επιτρέπει, άλλωστε, το θέμα του— έχει όμως επιτυχημένες κωμικές στιγμές και έξυπνες ατάκες.

Howard Zinn - Ο Μαρξ στο Σόχο

Ζαν Ζενέ - Οι δούλες

«Οι Δούλες» είναι το θεατρικό έργο -σταθμός στην πορεία του Ζαν Ζενέ, του συγγραφέα που αναστάτωσε τη λογοτεχνική ζωή της Γαλλίας (και όχι μόνο) στα μέσα του 20ού αιώνα με τα γραπτά, τις απόψεις και τη στάση του απέναντι στα (καλώς και) κακώς κείμενα της ζωής. Στις αρχές Νοεμβρίου 2005 ο Λευτέρης Βογιατζής ανεβάζει τις «Δούλες», με μια διανομή που διαθέτει την Μπέττυ Αρβανίτη, στον ρόλο της Σολάνζ, τη Μάγια Λυμπεροπούλου, σε εκείνον της Κυρίας, και τη Ρένη Πιττακή, που υποδύεται την Κλερ, σε μια παράσταση που αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας. «Μπάσταρδος» της ζωής και της τέχνης, ο Ζαν Ζενέ είναι ο συγγραφέας που θέλησε να δικαιώσει τους απανταχού περιθωριακούς. Τελικά κατάφερε να γίνει και ο ίδιος αποδεκτός (ο Ζαν-Πολ Σαρτρ έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην πορεία του), κερδίζοντας μια ιδιότυπη θέση στο πάνθεον των «καταραμένων» ποιητών. Φεύγοντας από τη ζωή, σε ηλικία 76 ετών, μόνος σε ένα δωμάτιο ενός παρισινού ξενοδοχείου, διάβαζε και ξαναδιάβαζε τα χειρόγραφα του τελευταίου του βιβλίου με τίτλο «Ομηρος του Ερωτα».

Σύντομο βιογραφικό του Ζαν Ζανέ
Γεννήθηκε στο Παρίσι, στις 19 Δεκεμβρίου του 1910. η μητέρα του τον εγκατέλειψε, αμέσως μετά την γέννησή του, και μεγάλωσε με θετούς γονείς. Σε ηλικία δέκα ετών κατηγορείται για κλοπή και έκτοτε θα κινείται μεταξύ υποκόσμου και φυλακών, γεγονός που θα καθορίσει και το χρώμα του λογοτεχνικού έργου του. Το 1938 ευρισκόμενος σε στρατιωτική φυλακή, γράφει το πρώτο μυθιστόρημά του, την Παναγιά των Λουλουδιών, το οποίο θα ξεχωρίσουν και θα εκδώσουν οι Ζαν Κοκτώ και Ζαν Πωλ Σαρτρ. Κορυφαίοι Γάλλοι διανοούμενοι θα τον υποστηρίξουν και ο Ζενέ, παρά το γεγονός πως συνέχιζε να ζει επικίνδυνα, θα ξεδιπλώσει ένα σημαντικό πεζογραφικό, θεατρικό και δοκιμιακό έργο. Ομοφυλόφιλοι, πόρνες, κλέφτες και παράνομοι κινούνται σε μικρούς κλειστοφοβικούς κύκλους. Εκφράζουν την μοναξιά και την απελπισία ανθρώπων που προσπαθούν να διαφύγουν προς ένα άγνωστο μέλλον πέφτοντας συνεχώς πάνω σε παραμορφωτικά κάτοπτρα. Σύντομα, τα μυθιστορήματά του: Το Θαύμα του Ρόδου, Ο Καβγατζής της Βρέστης, Το Ημερολόγιο Ενός Κλέφτη, Επιτάφιες Σπονδές, Ο Αιχμάλωτος του Έρωτα, και τα θεατρικά έργα του: Υψηλή Εποπτεία, Το Μπαλκόνι, Οι Νέγροι, Τα Παραβάν, Οι Δούλες, τα τον φέρουν στην κορυφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ο Ζενέ πέθανε στις 15 Απριλίου του 1986. Έπασχε από καρκίνο του λάρυγγα, αλλά ο θάνατός του προήλθε από μοιραία πτώση στο πάτωμα. Αναπαύεται στο ισπανικό κοιμητήριο, κοντά στο Larache του Μαρόκου.

Ζαν Ζενέ - Οι δούλες

Bertolt Brecht - Ο ζητιάνος ή το ψόφιο σκυλί

Θεατρικό μονόπρακτο (1919)- ο διάλογος ανάμεσα σε ένα βιαστικό βασιλιά που τρέχει για τον πανηγυρισμό της νίκης του και ένα τυφλό ζητιάνο που κλαίει το πεθαμένο σκυλί του.

Παράθεση από το βιβλιο:

«ΑΥΤΟΚΡΆΤΟΡΑΣ: Τη στιγμή ακριβώς που πάω να γιορτάσω τη νίκη μου ενάντια στον πιο επικίνδυνο εχθρό κι η χώρα μου ολάκερη καίει στ’ όνομά μου μαύρο λιβάνι βρέθηκε ένας ζητιάνος να κάθεται, μπροστά στην πόρτα μου και να βρωμάει δυστυχία. Στο διάστημα όμως ανάμεσα σε μεγάλα γεγονότα, ταιριάζει να κάνεις παρέα με το τίποτε (οι στρατιώτες σταματούν). Ξέρεις, άνθρωπε, γιατί χτυπούν οι καμπάνες;

ΖΗΤΙΑΝΟΣ: Ναι. Πέθανε το σκυλί μου!»

Μπέρτολτ Μπρεχτ - Ο ζητιάνος ή το ψόφιο σκυλί

Αρκάς - Εχθροί Εξ Αίματος

Πρόκειται για έναν απολαυστικό «εμφύλιο» μεταξύ των οργάνων ενός σώματος που βρίσκεται σε κώμα. Τα Έντερα (Λεπτό και Παχύ) διαπληκτίζονται για το εάν τα υπόλοιπα (Καρδιά, Νεφροί, Πνεύμονες) έχουν ή δεν έχουν συνωμοτήσει να εγκαταλείψουν τον αλκοολικό εγκέφαλο του φορέως, ώστε να μεταμοσχευθούν και… να σωθούν. Άκρως πρωτότυπη υπερρεαλιστική ιδέα που ίσως έλκει την καταγωγή της από τη σειρά «Πειραματόζωα» του Αρκά, οργανώνεται σε υλικό ιλαρότατων διαλόγων και απροσδόκητων ανατροπών. Το αμφίστομο στίγμα του δημιουργού τον παρακολουθεί πιστά και εδώ: το εριστικό και καχύποπτο Λεπτό Έντερο σε διαρκή αντιπαράθεση με το αφελές και καλόπιστο Παχύ, σαφώς αντιστοιχούν στα θρυλικά αντιθετικά ζεύγη Ισοβίτης- Μοντεχρήστος, Καστράτο- Λουκρητία, Κόκορας- Γουρούνι, Πατέρας- Γιος (σπουργίτια). Το φινάλε είναι κι εδώ πικρά αστείο, καθώς τελικά η αδήριτη έκβαση της μεταμόσχευσης βρίσκεται επί θύραις, σημαίνοντας όμως και τον πραγματικό θάνατο του απέλπιδος ανθρώπου. Ένα ζοφερό μονόπρακτο ανατριχιαστικού γέλιου, που θα μπορούσε άνετα να ανθολογηθεί δίπλα στον Πόε, τον Αλφόνσο Αλέ ή την Κάρινγκτον, στην «Ανθολογία του Μαύρου Χιούμορ» του Μπρετόν. Ο Αρκάς σε μεγάλα- όπως πάντα- κέφια, ισόρροπος ανάμεσα στα τερπνά κουφέτα και στα κόλλυβα.

Αρκάς - Εχθροί Εξ Αίματος

Νίκος Τσιφόρος - Η Πινακοθήκη των ηλιθίων

«Η Πινακοθήκη των ηλιθίων» του Ν. Τσιφόρου και πρωτοανέβηκε από το θίασο της Μαίρης Αρώνη και Δημήτρη Χορν, το 1945. Πρόκειται για μια κωμωδία σε τρεις πράξεις που «ξεκινάει από την απλή και χαρούμενη αρχή της πανανθρώπινης ηλιθιότητας και δημιουργεί μιαν εύθυμη ατμόσφαιρα, καλώντας τους πολιτισμένους να φιλοσοφήσουν μέσα από τα γελαστά λόγια της», όπως σημειώνει ο ίδιος ο συγγραφέας.

Σε μία δύσκολη οικονομικά εποχή, ο Αντρέας και η Αλίντα καλούνται από τη μοίρα τους να κάνουν ένα ταξίδι με προορισμό το άνοιγμα της διαθήκης του θείου τους Ιωσία Τέριγκτον, που ορίζει τον καθένα τους μοναδικό του κληρονόμο. ΟΙ δύο «κληρονόμοι» γνωρίζονται στο ταξίδι και ερωτεύονται ανυποψίαστοι για το παιχνίδι που τους παίζει ο υποτιθέμενος θείος, που δεν είναι άλλος από τον Ονειροπόλο Κύριο που έχει βαλθεί να αποδείξει ότι τα πάντα κινούνται από το συμφέρον και την ηλιθιότητα των ανθρώπων. Πράγμα που προς στιγμή φαίνεται να επιβεβαιώνεται, όταν οι δύο ερωτευμένοι γίνονται αντίπαλοι. Τελικά όμως, νικάει ο ερωτάς τους, παντρεύονται και καταφέρνουν να κρατήσουν ζωντανή την αγάπη τους ακόμα κι όταν αποκαλύπτεται πως δεν υπάρχουν χρήματα και πως όλα ήταν μια φάρσα του Ονειροπόλου Κυρίου, ο οποίος παραδέχεται την αποτυχία του πειράματός του.

Νίκος Τσιφόρος - Η Πινακοθήκη των ηλιθίων