Πλάτων - Απολογία Σωκράτους

Ένα έργο, το οποίο διαφέρει από τα υπόλοιπα έργα του Πλάτωνος ως προς τη μορφή, καθ’ όσον μία απολογία δεν θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαλόγου. Ο Σωκράτης, πρότυπο ενάρετου ανδρός, με δικαιοσύνη, σωφροσύνη, ανδρεία, ήθος και ανιδιοτέλεια, θα πέσει θύμα διαβολών, συκοφαντιών, υβριστικής διάθεσης, φθόνου και εμπάθειας και θα οδηγηθεί (σε ηλικία εβδομήντα χρόνων) σε δίκη.

Ο Πλατωνικός διάλογος, αποτελείται από τρία μέρη. Το πρώτο περιλαμβάνει την απολογία του Σωκράτη, το δεύτερο την πρόταση για τον προσδιορισμό της ποινής και το τρίτο τη φιλική συνομιλία του Σωκράτη με όσους έδωσαν αθωωτική ψήφο στη δίκη, τους οποίους μάλιστα θεωρεί ως τους πραγματικούς δικαστές.

Απολογούμενος ο Σωκράτης, θα κάνει αναφορά στους «πρώτους κατηγόρους» του, από τους οποίους προήλθαν οι «παλιές» διαβολές και οι κατηγορίες των «πολλών», που ισχυρίζονται ότι ο Σωκράτης παρανομεί και χάνει άσκοπα το χρόνο του αναζητώντας όσα βρίσκονται κάτω από τη γη και στον ουρανό, μετατρέποντας τον ασήμαντο λόγο σε σημαντικό, διδάσκοντας τα ίδια και σε άλλους. Αιτία των διαβολών αυτών, υπήρξε η σοφία του.

Ο γνωστός σε όλους (την εποχή εκείνη) Χαιρεφών, επισκέπτεται το Μαντείο των Δελφών και ζητά να μάθει αν υπάρχει κάποιος σοφότερος από τον Σωκράτη. Η Πυθία αφού έδωσε χρησμό, ότι κανένας δεν είναι σοφότερος, αναρωτιέται ο Χαιρεφών τι εννοεί άραγε ο θεός, και τι άραγε υπενίσσεται και αρχίζει να αναζητά κάποιο σοφό, ανάμεσα στους πολιτικούς, στους ποιητές, στους τεχνίτες και σε όποιον άλλο θεωρείται ότι «ξέρει κάτι». Ελέγχοντας τις γνώσεις τους, προσπαθεί να ανακαλύψει «τι εννοεί ο θεός», αφού ο ίδιος γνώριζε ότι δεν είναι σοφός. Έκπληκτος, διαπιστώνει ότι επειδή οι εξεταζόμενοι ήταν σπουδαίοι σε κάποιο τομέα, νόμιζαν ότι ήταν σοφοί και σε όλους τους άλλους τομείς, σε αντίθεση με τον ίδιο που ομολογούσε: "αυτά που δε γνωρίζω ούτε και ισχυρίζομαι ότι τα γνωρίζω".

Κύριος κατήγορος του Σωκράτη σ’ αυτή τη δίκη είναι ο Μέλητος (από την πλευρά των ποιητών) και συγκατήγοροί του, ο Άνυτος (εκ μέρους των πολιτικών και των τεχνιτών) και ο Λύκων των ρητόρων. Ποιά ήταν η κατηγορία; Ο Σωκράτης λένε ότι παρανομεί επειδή διαφθείρει τους νέους και επειδή δεν πιστεύει στους θεούς που πιστεύει η πόλη, αλλά σε καινούριες θεότητες. Παρά το ότι οι κατήγοροι γίνονται καταγέλαστοι από την αδυναμία τους να υποστηρίξουν τα καταγγελόμενα και οι κατηγορίες τους μία προς μία καταρρίπτονται, εν τούτοις το δικαστήριο θα κρίνει το Σωκράτη ένοχο. Τριάντα και μόνο ψήφοι αν είχαν δοθεί αντίθετα, η απόφαση θα ήταν αθωωτική.

Μετά την ανακοίνωση της απόφασης, ακολουθεί η «δευτερολογία» του Σωκράτη, με την πρότασή του για το ύψος της ποινής. Απορρίπτει τις ποινές των ισοβίων δεσμών και της εξορίας, καθώς και την «υπό όρους» αθώωσή του, προκειμένου να σταματήσει να ασχολείται με την φιλοσοφία, λέγοντας: "Aνδρες Αθηναίοι, εγώ σας εκτιμώ μεν και σας αγαπώ, θα υπακούσω όμως περισσότερο στον θεό παρά σε σας και όσο αναπνέω ... δεν θα πάψω να φιλοσοφώ .." Αντιπροτείνει, ως δίκαιη και αντάξια αμοιβή για ένα φτωχό ευεργέτη της πόλης, τη σίτησή του στο πρυτανείο και δηλώνει ότι αν είχε χρήματα θα μπορούσε ίσως να πληρώσει κάποιο πρόστιμο, αλλά λόγω του ότι βρίσκοταν σε πάρα πολύ μεγάλη φτώχεια, εξ αιτίας της αφοσίωσής του στον θεό προτείνει ως πρόστιμο μία μνα, που με παρέμβαση των παρισταμένων φίλων του, αυξήθηκε σε τριάντα μνας.

Το τρίτο μέρος του διαλόγου περιλαμβάνει τη «φιλική» συζήτηση που είχε ο Σωκράτης (μετά την ανακοίνωση της οριστικής του καταδίκης) με όσους έδωσαν αθωωτική ψήφο. Γίνονται ιδιαίτερες αναφορές στο ζήτημα του θανάτου, στο Σωκρατικό «δαιμόνιο» καθώς και στους τρεις [γιός|γιούς] του. Οδηγούμενος στη φυλακή, θέτει στους φίλους του τον προβληματισμό: ... αλλά ήδη είναι ώρα να αναχωρήσομε, εγώ μεν προς τον θάνατο, εσείς δε προς τη ζωή· ποιοί όμως από εμάς οδηγούνται σε καλύτερη κατάσταση, σε όλους είναι άγνωστο εκτός από τόν θεό.

Ο Σωκράτης δεν απολογήθηκε ανεβαίνοντας στο βήμα του δικαστηρίου, αλλά με βήμα το κατώφλι του θανάτου απευθύνθηκε στην ανθρωπότητα του μέλλοντος. ΤΕΛΟΣ.

Πλάτων - Απολογία Σωκράτους

Jostein Gaarder - Ο κόσμος της Σοφίας

Η ιστορία ενός δεκατετράχρονου κοριτσιού που ανακαλύπτει τον θαυμαστό κόσμο της Δυτικής φιλοσοφίας, με τη βοήθεια ενός μυστηριώδους δασκάλου και φίλου. Στο ταξίδι της μέσα στο χώρο και στο χρόνο, η μικρή Σοφία συναντά τους διάσημους δασκάλους της Ελληνικής Αρχαιότητας, της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού. Η έλξη αυτής της αρμονίας, που εκτείνεται μέσα από τους αιώνες τη βάζει, εντούτοις, σε μεγάλο κίνδυνο. Τελικά, μαθαίνει πώς να χρησιμοποιεί τον υπέροχο κόσμο των φιλοσοφικών ιδεών για τους δικούς τις σκοπούς, βρίσκοντας έτσι το δρόμο της προς την ελευθερία.

Ενα βιβλίο μυστηρίου. Ενα μυθιστόρημα σκέψης, γνώσης, πνεύματος, απόλαυσης, περιπέτειας. Kαι πάνω απ' όλα η Iστορία της Φιλοσοφίας από την αρχή ως την εξέλιξή της μέχρι σήμερα.

Ο Νορβηγός συγγραφέας του βιβλίου «Ο Κόσμος της Σοφίας» Jostein Gaarder, είναι καθηγητής φιλοσοφίας. Γνωρίζοντας καλά την ανάγκη του ανθρώπου για γνώση και ιδιαίτερα τα επίμονα εφηβικά ερωτήματα, μας παρουσιάζει την ιστορία της φιλοσοφίας μέσα από ένα καταπληκτικό μυθιστόρημα. Πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτό το μυθιστόρημα έχει ένα δεκαπεντάχρονο κορίτσι, η Σοφία. Όπως κάθε έφηβος, έτσι και εκείνη θεωρεί τη ζωή της ανιαρή μέχρι να αρχίσει να λαμβάνει ανώνυμες επιστολές με απλά ερωτήματα για την καθημερινότητά της, τα οποία θα αποδειχθεί ότι έχουν βαθύτατες έννοιες και θα την οδηγήσουν στο «παιχνίδι» της φιλοσοφίας. Σκοπός του «παιχνιδιού» είναι να βρει τις απαντήσεις που χρειάζεται, για να μάθει από πού και γιατί δημιουργήθηκε ο κόσμος στον οποίο ανήκει. Ταξιδεύει μέσα στο χρόνο από την εποχή της αρχαίας Ελλάδας ως το σήμερα. Συναναστρέφεται με φιλοσόφους, μαθαίνει απόψεις και γεγονότα, τα οποία ενώ τώρα θεωρούνται αυτονόητα, κάποτε υπήρξαν υπέρλογα. Μαθαίνει επίσης ότι υπήρξαν άνθρωποι που έδωσαν ακόμη και τη ζωή τους για να υποστηρίξουν τα «πιστεύω» τους, τα οποία ταυτίζονται με τα σημερινά δεδομένα και μας υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος εξελίσσεται μέρα με τη μέρα, καθώς και ότι αυτό θα συμβαίνει μέχρι να επέλθει το τέλος του είδους του.

Αυτό το βιβλίο χαρίζει στον καθένα μας ένα τέτοιο ταξίδι γνώσης και φαντασίας με «ανοιχτό» εισιτήριο, έτσι ώστε να ταξιδέψουμε όποτε θέλουμε και όσες φορές επιθυμούμε. Επιπλέον, μας προσφέρει τη δυνατότητα να «συμφιλιωθούμε» με τον εαυτό μας σε επίπεδο αναγνώρισης, καθώς και να καταλάβουμε τα πολύ λεπτά σύνορα μεταξύ συνειδητού, υποσυνείδητου και ασυνείδητου. Θα μας δοθεί βοήθεια στο να επιλέξουμε το δρόμο που θα ακολουθήσουμε για να βρούμε τις δικές μας απαντήσεις.

Jostein Gaarder -Ο κόσμος της Σοφίας (1)
Jostein Gaarder -Ο κόσμος της Σοφίας (2)

Samuel Henry Hooke - Μυθολογία της Μέσης Ανατολής

«O σκοπός αυτού του βιβλίου είναι να δώσει μια κάποια εικόνα της μυθολογίας της αρχαίας Εγγύς Ανατολής. Στα τελευταία πενήντα χρόνια, η δουλειά των αρχαιολόγων αποκάλυψε πλούσιες αποθήκες ντοκουμέντων, πινακίδων και επιγραφών, που ήταν θαμένες στα ερείπια αρχαίων πόλεων της Αιγύπτου, της Σουμερίας, της Ασσουρίας, της Βαβυλωνίας, της Μικράς Ασίας και της Συρίας. Η αποκρυπτογράφηση και μετάφραση της σφηνοειδούς γραφής και των Χιττικών κειμένων προσφέρουν στους μελετητές ένα καινούργιο και εντυπωσιακό μυθολογικό υλικό, που ρίχνει καινούργιο φως στο συνολικό πεδίο του μύθου. Εδώ γίνεται μια προσπάθεια να περιγραφεί και να αξιολογηθεί συγκριτικά αυτό το καινούργιο υλικό. Τολμήσαμε να κάνουμε και μια ταξινόμηση των μύθων με βάση τη λειτουργικότητα τους. Ανάμεσα σ' αυτά περιλαμβάνεται σε τούτη τη μελέτη και μιά σκέψη για τη θέση που κατέχει ο μύθος στο χριστιανισμό, επειδή συνδέεται άμεσα με τη χρήση των μύθων στη θρησκεία του Ισραήλ.»

Samuel Henry Hooke - Μυθολογία της Μέσης Ανατολής

Αντρέας Εμπειρίκος - Οκτάνα

«Και τώρα ο καθείς θα διερωτηθή ευλόγως: «Μα τι θα πη Οκτάνα ;» Δίκαιον το ερώτημα και η απάντησις θα έλθη γρήγορα. Όμως διά να γίνη πλήρως νοητή, ρίξετε πρώτα μέσα σας μια καλή ματιά και ευθύς μετά ρίξετε άλλη μία τριγύρω σας δεξιά και αριστερά, πάνω και κάτω. Έπειτα κλείστε τα μάτια σας για μια στιγμή και ανοίξτε τα αποτόμως, ανοίγοντας διάπλατα και τις ψυχές σας. Η απάντησις θα βρίσκεται μπροστά σας, όχι μονάχα νοητή, μα και απτή σώμα περικαλλές και έμψυχον και σφύζον.

Και τώρα (αμήν, αμήν) λέγω υμίν:

[...]Οκτάνα θα πη παντού και πάντα εν ηδονή ζωή.
Οκτάνα θα πη δικαιοσύνη.
Οκτάνα θα πη αγάπη.
Οκτάνα θα πη παντού και πάντα καλωσύνη.
Οκτάνα θα πη η αγαλλίασις εκείνη που φέρνει στα χείλη την ψυχή και εις τα όργανα τα κατάλληλα με ορμήν το σπέρμα.
Οκτάνα, φίλοι μου, θα πη, απόλυτος μη συμμόρφωσις με ό,τι αντιστρατεύεται, ή μάχεται, ή αναστέλλει την έλευσιν της Οκτάνα.
Οκτάνα θα πη μη συμμετοχή και μη αντίταξι βίας εις την βίαν.
Οκτάνα θα πη ό,τι στους ουρανούς και επί της γης ηκούετο, κάθε φοράν που ως μέγας μαντατοφόρος, με έντασιν υπερκοσμίου τηλεβόα, ο άγγελος Κυρίου εβόα.
Ιδού με ολίγα λόγια, αλλά σαφή, ιδού τι θα πη, φίλοι μου, Οκτάνα.

Και τώρα θα προσθέσω:

Όσοι από σας πια βαρεθήκατε στον κόσμο αυτόν τον άδικον και τον βλακώδη να άγεσθε και να φέρεσθε από τους ψεύτες, από τους σοφιστάς και λαοπλάνους, όσοι πια βαρεθήκατε οι δεσμοφύλακές σας σαν τόπια ταλαίπωρα να σας εξαποστέλλουν εις τον Καϊάφα και πριν απ αυτόν στον Άννα, προσμένοντας να έλθη η Ώρα η χρυσαυγής, η πολυύμνητος και ευλογημένη, όσοι πιστοί, όσοι ζεστοί, όσοι την σημερινήν ελεεινήν πραγματικότητα να αλλάξετε ποθείτε, προσμένοντας να έλθη η Ώρα, όσοι πιστοί, όσοι ζεστοί, ελάτε και ως ανακράξωμεν μαζί (νυν και αεί, νυν και αεί) σαν προσευχή και σαν παιάνα, ας ανακράξωμεν μαζί, με μια ψυχή, με μια φωνή ΟΚΤΑΝΑ!»

Αντρέας Εμπειρίκος - Οκτάνα

Μανώλης Αναγνωστάκης - Περιθώριο 68-69

Ο Μανόλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1925. Σπούδασε ιατρική και ειδικεύτηκε ως ακτινολόγος στη Βιέννη (1955-1956). Άσκησε το επάγγελμα του ακτινολόγου στη Θεσσαλονίκη και το 1978 μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Για την πολιτική του δράση στο φοιτητικό κίνημα φυλακίστηκε στο διάστημα 1948-1951, ενώ το 1949 καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο. Εμφανίστηκε στα γράμματα νεότατος, στη διάρκεια της Κατοχής, στο περιοδικό "Πειραϊκά Γράμματα" (1942) και στο φοιτητικό περιοδικό "Ξεκίνημα" (1944). Του τελευταίου περιοδικού διετέλεσε και αρχισυντάκτης, από το τεύχος 1 (15 Φεβρ. 1944) μέχρι και το 11-12 (1 και 15 Οκτ. 1944). Δημοσίευσε ποιήματα και κριτικά σημειώματα σε πολλά περιοδικά, ενώ είχε πυκνή παρουσία στην εφημερίδα "Αυγή", με κείμενα για θέματα λογοτεχνικά και πολιτικά. Εξέδωσε το περιοδικό "Κριτική" (Θεσσαλονίκη, 1959-1961), υπήρξε μέλος της εκδοτικής ομάδας των "Δεκαοχτώ κειμένων" (1970), των "Νέων κειμένων" και του περιοδικού "Η συνέχεια" (1973). Έγραψε ποίηση, κριτικά κείμενα και δοκίμια: "Εποχές", 1945, "Εποχές 2", 1948, "Εποχές 3", 1951, "Η συνέχεια", 1954, "Τα ποιήματα 1941-1956" (συγκεντρωτική έκδοση των τεσσάρων πρώτων ποιητικών συλλογών, μαζί με τις "Παρενθέσεις" και το "Η συνέχεια 2"), 1956, "Η συνέχεια 3", 1962, "Υπέρ και κατά", 1965, "Τα ποιήματα", 1971 (συγκεντρωτική έκδοση όλων των προηγούμενων ποιητικών συλλογών καθώς και του "Στόχου", που ένα μέρος του περιλήφθηκε στα "Δεκαοχτώ κείμενα"), "Αντιδογματικά, άρθρα και σημειώματα", 1978, "Το περιθώριο 68-69", 1979, "Μανούσος Φάσσης: παιδική μούσα", 1980, "ΥΓ.", 1992, "Τα συμπληρωματικά", 1985, "Μανούσος Φάσσης: ο κατήφορος", 1986, "Ο ποιητής Μανούσος Φάσσης. Η ζωή και το έργο του. Μια πρώτη απόπειρα κριτικής προσέγγισης", 1987, "Η χαμηλή φωνή. Τα λυρικά μιας άλλης εποχής στους παλιούς ρυθμούς-μια προσωπική ανθολογία του Μανόλη Αναγνωστάκη", 1990. Ποιήματά του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά και μελοποίησαν ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Θάνος Μικρούτσικος, η Αγγελική Ιονάτου και ο Μιχάλης Γρηγορίου. Πέθανε σε ηλικία 80 ετών, στην Αθήνα, τα ξημερώματα της Πέμπτης 23 Ιουνίου 2005.

Στο "Περιθώριο 68-69" αναφέρει τα πιό κάτω: ¨Τώρα πια που δε γράφω και η απόσταση του χρόνου με βοηθάει, βλέπω καθαρότερα πόσες φορές, πραγματικά, έπνιξα στο λαρύγγι μου τα ίδια μου τα τραγούδια. Στα λιγοστά ποιήματα που, μέσα σε είκοσι πέντε και παραπάνω χρόνια, έγραψα, αν εξαιρέσω το πρώτο κι ένα μέρος από το δεύτερο βιβλίο μου, σε πόσα από τα υπόλοιπα δεν έσβησα την τελευταία στιγμή λέξεις, δεν αλλοίωσα έννοιες, δεν αφαίρεσα ολόκληρους στίχους, γιατί υπήρχαν εκεί ίσως μερικά πράγματα που δεν έπρεπε ακόμα να ειπωθούν. [...] (Σε όλη μας τη ζωή βουλιάξαμε πολλά καράβια μέσα μας, ίσως για να μη ναυαγήσουμε μια ώρα αρχύτερα εμείς οι ίδιοι). Όλα τα κομμάτια που περιλαμβάνονται σ' αυτό το βιβλίο γράφτηκαν τους τελευταίους μήνες του 1968 και τους πρώτους μήνες του 1969. Σε πολύ περιορισμένο αριθμό δακτυλογραφημένων αντιγράφων κυκλοφόρησαν τον ίδιο χρόνο (1969) και διαβάστηκαν από φίλους. Μ. Α.

Μανώλης Αναγνωστάκης - Περιθώριο 68-69

Friedrich Engels - Η καταγωγή της οικογένειας της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους

Στην «Καταγωγή της Οικογένειας της Ατομικής Ιδιο­κτησίας και του Κράτους» ο Ένγκελς περιγράφει τις διαδο­χικές κοινωνικές και οικονομικές μορφές που αποτέλεσαν το θεμέλιο της ανθρωπότητας στα πρώτα χρόνια της ιστορίας της, καθώς ο άνθρωπος γινόταν σίγα - σίγα κύριος των μέ­σων συντήρησης του. Το βιβλίο γράφτηκε μετά το θάνατο του Μαρξ, και περιέχει στοιχεία από σημειώσεις του Μαρξ και του 'Ενγκελς. Βασίζεται στο βιβλίο «Ή Αρχαία Κοι­νωνία» (Ancient Society) του ανθρωπολόγου Lewis Henry Morgan που δημοσιεύτηκε στα 1877.

Το βιβλίο του Ένγκελς συγκεντρώνει τα βασικά στοιχεία του υλικού του Μόρ­γκαν, και έρευνα τις βασικές διαφορές μεταξύ της πρωτό­γονης κοινωνίας και του «πολιτισμού», όπου οι τάξεις και η πολιτική οργάνωση είναι διαμορφωμένες. Τα προβλήματα που εξετάζει ο 'Ενγκελς χωρίζονται σε τρεις βασικές κατη­γορίες, τις εξής: α) τα στάδια της ανάπτυξης στην ιστορία της ανθρωπότητας, β) η φύση της πρωτόγονης κοινωνίας και η σχέση της με την ιδιοκτησία, την κοινωνική ιεραρχία, τις μορφές της οικογένειας και τα συστήματα καταγωγής, και γ) η εμφάνιση της εμπορευματικής παραγωγής, η διαίρεση σε τάξεις οικονομικά προσδιορισμένες, και το κράτος. Ένα τέταρτο σημαντικό ζήτημα της σύγχρονης ανθρωπολογικής έρευνας, στο οποίο ο Ένγκελς, αναφέρεται πολύ σύντομα, είναι το θέμα των πρώτων μορφών κοινωνικής οργάνωσης στους πιθηκοειδείς και η σημασία του για την προσέγγιση των πρώτων χρόνων της ιστορίας της ανθρωπότητας.

Φρίντριχ Ένγκελς - Η καταγωγή της οικογένειας της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους

Edgar Alan Poe - Οι φόνοι της οδού Μοργκ

Δυο γυναίκες βρίσκονται νεκρές, στο σπίτι της οδού Μοργκ. Η τοπική αστυνομία βρίσκεται σε σύγχυση και το μόνο στοιχείο που υπάρχει είναι ότι οι φόνοι έγιναν από κάποιον με μεγάλη μυϊκή δύναμη.

Οι φόνοι της οδού Μοργκ δεν είναι απλά μια καλή στιγμή στην αστυνομική λογοτεχνία· το διήγημα που εκδόθηκε πρώτη φορά το 1841, είναι ουσιαστικά ένα από τα πρώτα του είδους του. Ο ποιητής του "Κορακιού" και συγγραφέας των αλλόκοτων ιστοριών μυστηρίου είναι κι ο εισηγητής του επιθεωρητή Ντυπέν, του πρώτου λογοτεχνικού ήρωα τα επιτεύγματα του οποίου παρουσιάζονται σε συνέχειες. Θ' ακολουθήσουν ο Σέρλοκ Χολμς (η πρώτη περιπέτεια του οποίου -Σπουδή στο κόκκινο- θα γραφτεί το 1886), ήρωας του σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ, οι ήρωες της Αγκάθα Κρίστι, ο Ηρακλής Πουαρό και η Μις Μαρπλ, ο Φίλιπ Μάρλοου του Ρέιμοντ Τσάντλερ και αρκετοί άλλοι.

Ο Αύγουστος Ντυπέν είναι σίγουρα επιβλητικός λογοτεχνικός ήρωας. Βουλιαγμένος σε μια πολυθρόνα μέσα στο σκοτεινό διαμέρισμα της οδού Ντυνώ 33 στο Παρίσι, παρουσιάζεται να κάθεται σιωπηλός τις περισσότερες ώρες μαζί με τον επιστήθιο φίλο του και αφηγητή των ιστοριών, μέσα σε σύννεφα καπνού απ' τη μόνιμα αναμμένη πίπα του. Ο επιθεωρητής με λογική αναγωγή και «μαθηματική» σκέψη θα αναπλάσει την ιστορία για να αποκαλύψει το μυστήριο. Χρησιμοποιώντας ένα διάλογο σωκρατικού τύπου, ο Πόε δίνει στον αναγνώστη όλη την αναλυτική σειρά των λογικών συμπερασμάτων που φέρνει τη λύση των γρίφων και παχυλές αμοιβές στον επιθεωρητή. Ο Πόε αντιλαμβάνεται το αυξημένο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για την εγκληματικότητα των αστικών κέντρων μετατρέποντας το μέχρι τότε καθαρά δημοσιογραφικό χαρακτήρα που είχε η παρουσίαση των γεγονότων αυτών, σε σελίδες λογοτεχνίας.

Edgar Alan Poe - Οι φόνοι της οδού Μοργκ

Κλεάνθης Γρίβας - Οπιούχα: εξάρτηση και απεξάρτηση

Το βιβλίο του ψυχιάτρου και συγγραφέα Κλεάνθη Γρίβα αναφέρεται σε όλες τις διαθέσιμες ιατρικές μεθόδους απεξάρτησης ή συντήρησης των εξαρτημένων χρηστών.

«Η στάση κάθε ανθρώπου απέναντι στο εξουσιαστικά κατασκευασμένο «πρόβλημα των ναρκωτικών» είναι μια στάση πολιτική με τη σημαντική έννοια του όρου. Και σαν τέτοια, εμπεριέχει κινδύνους που μπορεί και πρέπει να αναληφθούν, γιατί στο επίπεδο των κοινωνικών προβλημάτων είναι αδύνατη η θωράκιση μας με ασφαλιστικά συμβόλαια «κατά παντός κινδύνου».

Οι πολλαπλασιαζόμενες «σταυροφορίες κατά των ναρκωτικών» που εμπνέονται και καθοδηγούνται από την κρατική εξουσία, λειτουργούν αποκλειστικά και μόνο προς όφελος των ποικίλων όσων ψευτοθεραπευτικών γραφειοκρατιών και σε βάρος των χρηστών και της κοινωνίας, προάγοντας διαρκώς την εξάρτηση, την εγκληματικότητα, την αρρώστια και το θάνατο, και υπονομεύοντας συνεχώς τα ατομικά δικαιώματα και τις πολιτικές ελευθερίες.

Η γνωστή ρήση του Κικέρωνα ότι «καθένας έχει δικαίωμα να σφάλλει, αλλά κανένας, εκτός από το βλάκα, δεν επιμένει στο λάθος του», συμπληρωμένη με την αναγνώριση της αυταπόδεικτης αλήθειας ότι η δύναμη της βλακείας είναι ακατανίκητη, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με το προσωπικό συμφέρον, ερμηνεύει τη στάση των διαχειριστών της εξουσίας απέναντι σε ορισμένες ψυχοτρόπες ουσίες και κάνει πιο επιτακτική την ανάγκη της εναντίωσης σ' αυτή.»

Κλεάνθης Γρίβας - Οπιούχα: εξάρτηση και απεξάρτηση

Alan Lightman - Τα όνειρα του Αϊνστάιν. Μια νουβέλα για τη φύση του χρόνου.

«Δέκα λεπτά μετά τις έξι, σύμφωνα με το αθέατο ρολόι του τοίχου. Λεπτό με λεπτό, καινούργιες φιγούρες διαγράφονται. Στο ισχνό φως του δωματίου, ο νεαρός υπάλληλος του γραφείου ευρεσιτεχνιών είναι ακόμη σωριασμένος στην καρέκλα του, με το κεφάλι ακουμπισμένο στα χέρια του. Τους τελευταίους μήνες, από τα μέσα του Απριλίου και μετά, είδε πολλά όνειρα για το χρόνο. Τα όνειρα κατακυρίευσαν την έρευνά του, τον εξάντλησαν τόσο ώστε κάποιες στιγμές δεν ήξερε αν ήταν ξύπνιος ή αν κοιμόταν. Αλλά τώρα πια τα όνειρα τελείωσαν. Η φύση του χρόνου θα μπορούσε να πάρει πολλές μορφές, εκείνες που ονειρεύτηκε σε ισάριθμες νύχτες, μονάχα μία όμως φαντάζει επιτακτική. Όχι ότι οι άλλες είναι αδύνατες. Θα μπορούσαν να υπάρξουν, σε άλλους κόσμους όμως.»

Ο υπάλληλος του γραφείου ευρεσιτεχνιών είναι ο Άλμπερτ Αϊνστάιν. Στα όνειρα του φαντάζεται νέους κόσμους, όπου ο χρόνος μπορεί να είναι κυκλικός, να κυλάει με αντίθετη κατεύθυνση, να επιβραδύνεται ανάλογα με το ύψος ή να παίρνει τη μορφή αηδονιού.

Τα Όνειρα του Αϊνστάιν είναι μια γοητευτική λογοτεχνική περιπέτεια, την οποία ο Salman Rushdie συγκρίνει με τις Αόρατες πόλεις του Italo Calvino: «Δεν μπορώ να εκφράσω καλύτερο έπαινο... Ειλικρινά, έπειτα από πολύ καιρό είναι η πρώτη νουβέλα που με συναρπάζει τόσο πολύ.»

Alan Lightman - Τα όνειρα του Αϊνστάιν. Μια νουβέλα για τη φύση του χρόνου.

Ambrose Bierce - Το αλφαβητάρι του διαβόλου

-Αθεϊσμός ουσ.: Η μεγαλύτερη από τις μεγάλες θρησκείες του κόσμου. -Δύση ουσ.: Το τμήμα του κόσμου που εκτείνεται δυτικά (ή ανατολικά) της Ανατολής. Κατοικείται στο μεγαλύτερο μέρος του από Χριστιανούς, ένα ισχυρό φύλο υποκριτών, οι οποίοι παράγουν κυρίως δολοφονίες και απάτες, "πολέμους" και "εμπορικές συναλλαγές" τις ονομάζουν αντίστοιχα. Το ίδιο και οι κάτοικοι της Ανατολής, οι οποίοι επίσης παράγουν κατά κύριο λόγο τα ίδια προϊόντα. -Προεδρία ουσ. : Γουρούνι ωραίο και παχύ, παίζει στα καταπράσινα λιβάδια της αμερικανικής πολιτικής. -Μέλλον ουσ. : Η χρονική περίοδος, στη διάρκεια της οποίας οι δουλειές μας ανθούν, οι φίλοι μας είναι πιστοί και η ευτυχία μας σίγουρη.

"Το αλφαβητάρι του διαβόλου" είναι κλασικό έργο της αμερικανικής λογοτεχνίας. Ο συγγραφέας του, Αμπρόουζ Μπηρς (1842 - 1913;), χτυπούσε αλύπητα την πολιτική σαπίλα και την κάθε λογής υποκρισία. Υπήρξε φίλος και συμπαραστάτης του Μάρκ Τουαίην. Οι θρασύτατες, διασκεδαστικές και συχνά τολμηρές στήλες του στις αμερικανικές εφημερίδες έγιναν εξαιρετικά διάσημες. Εξάλλου, είχε στην άκρη της γλώσσας του ένα απολαυστικά φαρμακερό κεντρί, ακονισμένο από την έκθεσή του σε ό,τι χειρότερο θα μπορούσαν να κάνουν οι άντρες και οι γυναίκες τούτου εδώ του κόσμου. Θα μπορούσε άραγε το "πνεύμα" αυτού του Γιάνκη Όσκαρ Ουάιλντ, να βρει καλύτερο ταίρι από το αιχμηρό πενάκι του πρωτοπόρου σατυρικού εικονογράφου Ράλφ Στέντμαν;

Ambrose Bierce - Το αλφαβητάρι του διαβόλου

Υποδιοικητής Μάρκος - Οδηγίες για ν' αλλάξεις τον κόσμο

Πρόκειται για ένα βιβλιαράκι με σημειώσεις του Κομαντάντε Μάρκος από την περίοδο 1984-89. Το βιβλιαράκι είχε κυκλοφορήσει στη Θεσ/νίκη το 1996.

"Eξεγερμένοι πήγαμε στο θάνατο του. Και πριν απ' αυτόν υπήρχαν κι άλλα πέντε ονόματα που, μαζί και χώρια, χάραζαν τη μνήμη μας. Μετά ήρθαν να προσθέσουν το αίμα τους κι άλλα. Χαρακωνόμασταν ήδη στη βάση του βουνού, το αίμα που προστέθηκε σ' αυτό των άλλων, μας ανέβασε στην κορυφή.

Σε χρόνους μακρινούς, ένωναν με ζήλο όλο αυτό το αίμα με το δικό τους, ώστε να μην χαθεί στο ποτάμι. Συνεχίσαμε να βαδίζουμε χωρίς να κοιτάμε πολύ μακριά και κάποιοι άνοιξαν την γυαλιστερή κασέλα για να ξανανοίξουν τη μνήμη μας, και με το αίμα τους μας υποχρέωσαν να υψώσουμε το βλέμμα μας.

Ξεσηκωνόμασταν πάντα στο θάνατο τους. Κι έτσι ο καθένας προχωράει βάζοντας το μερίδιο αίματος που του αντιστοιχεί μέχρι να εξεγερθούν κι άλλοι, μέχρι την εποχή που όλοι όρθιοι θα βάλουμε έναν νέο ήλιο σ' ένα νέο ουρανό."

Ας δούμε λοιπόν κάποιες οδηγίες που αναφέρονται στο βιβλίο, μπας και καταφέρουμε να αλλάξουμε κάτι σ' αυτό τον κόσμο: "Παίρνεις ένα κομμάτι σπάγγο, σε όποιο μέγεθος θέλεις και αρχίζεις να το βάζεις στη δεξιά τσέπη του παντελονιού σου μέχρι να συμβεί κάτι απ' τα παρακάτω:
α) να γεμίσει η τσέπη σπάγγο
β) να κουραστείς να βάζεις σπάγγο στην τσέπη σου.

Όταν συμβεί κάτι απ' τα δύο προαναφερθέντα, ή και τα δύο, περίμενε κάποιο βροχερό βράδυ. Τη στιγμή ακριβώς που η βροχή αρχίζει να είναι αβέβαιη για το αν θα πέσει ή όχι στη γη, βγαλ' το σπάγγο και πέταξε τον ψηλά, όσο πιο ψηλά μπορείς, με μαγικές κινήσεις, και ταυτόχρονα ψιθύρισε τα παρακάτω λόγια: "Κοιτώ, μετράω, υπάρχω, η ζωή". Αν έχουν ακολουθηθεί οι οδηγίες κατά γράμμα, ο σπάγγος θα παραμείνει ακίνητος στον αέρα για μερικές στιγμές πριν επιστρέψει στη γη ένα μάτσο νήματα.

Μ' αυτόν τον τρόπο έχεις μετρήσει ένα κομμάτι ζωής. Αν, παρ' όλο που έχεις ακολουθήσει τις οδηγίες σωστά, το σκοινί δεν ανταποκρίνεται στα όσα είπαμε παραπάνω, μην ανησυχείς και δοκίμασε μ' άλλον σπάγγο. Καμιά φορά υπάρχουν και σπάγγοι που αρνούνται πεισματικά να μετρήσουν τη ζωή (έχουν ήδη αρκετά προβλήματα -λένε- με το να δένουν μπότες, παπούτσια και άλλα απίθανα πράγματα).

Ζούγκλα Λακαντόνα, Τσιάπας, Μεξικό, 1984-1989
Απ' τα βουνά του μεξικάνικου νότου Subcomandante Insurgente Marcos

Υποδιοικητής Μάρκος - Οδηγίες για ν' αλλάξεις τον κόσμο

Michael Shermer - Γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν σε παράξενα πράγματα

Γιατί πιστεύουν τόσοι άνθρωποι στην τηλεπάθεια, στους μάγους, στις προηγούμενες ζωές, στις απαγωγές από εξωγήινους και στα φαντάσματα; Τι έχει οδηγήσει στη διάδοση της "επιστημονικής" εκδοχής της βιβλικής δημιουργίας, του αποκαλούμενου "επιστημονικού δημιουργισμού" και στην πεποίθηση ότι ποτέ δεν συνέβη το Εβραϊκό Ολοκαύτωμα; Γιατί στην εποχή αυτή την, υποτίθεται, επιστημονικά φωτισμένη μοιάζουμε να βρισκόμαστε σε μεγαλύτερη και πιο επικίνδυνη σύγχυση παρά ποτέ;

Ο ιστορικός της επιστήμης Μάικλ Σέρμερ ερευνά τους λόγους για τους οποίους τα αλλόκοσμα φαινόμενα και οι αιρέσεις έλκουν τόσους πολλούς. Προσφέρει, επίσης, λογικές αναλύσεις και πολύτιμα στοιχεία έτσι ώστε όχι απλώς να μάθουμε την αλήθεια για τις τόσες απάτες και πλάνες που βρίσκουν απήχηση στη σημερινή κοινωνία, αλλά και να είμαστε σε θέση να τiς αντικρούσουμε.

Τα επιχειρήματά του συνιστούν, εν τέλει, έναν πανηγυρικό για το επιστημονικό πνεύμα και τη χαρά που μπορεί κανείς να αντλήσει ερευνώντας τα μεγαλύτερα μυστήρια του κόσμου -ακόμα και αν πολλά από τα ερωτήματα που τίθενται παραμένουν αναπάντητα.

Michael Shermer - Γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν σε παράξενα πράγματα

Robert Temple - Ο άγνωστος Σείριος

Τό ερώτημα που θέτει αυτό το βιβλίο είναι: Μήπως δέχτηκε ή Γη στο παρελθόν την επίσκεψη ευφυών όντων απ' την περιοχή του άστρου που λέγεται Σείριος;

Oταν άρχισα να γράφω αυτά το βιβλίο, την άνοιξη του 1967, γράφει ο συγγραφέας, το όλο θέμα ήταν τοποθετημένο στα πλαίσια μιας αφρικανικής φυλής πού λέγεται Ντόγκον και πού ζει στο Μάλι, το πρώην Γαλλικό Σουδάν. Οι Ντόγκον διέθεταν πληροφορίες σχετικά με το σύστημα του άστρου Σείριος τόσο καταπληκτικές πού ένιωσα την ανάγκη να ερευνήσω το θέμα. Τα αποτελέσματα, το 1974, εφτά χρόνια αργότερα, είναι πώς κατάφερα ν' αποδείξω ότι oι πληροφορίες που κατέχουν οι Ντόγκον έχουν ηλικία πάνω από πέντε χιλιάδες χρόνια και τις ήξεραν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι της προδυναστικής εποχής, πριν το 3200 π.Χ.. από τους οποίους καθώς αποδείχνω προέρχονται μορφωτικά οι Ντόγκον και ίσως ακόμα να 'ναι και φυσιολογικοί τους απόγονοι.

Αυτό πού έκανα, λοιπόν, είναι ότι τοποθέτησα τους όρους του αρχικού ερωτήματος στα πέντε χιλιάδες χρόνια πριν, περιπλέκοντας έτσι την υπόθεση ακόμα παραπάνω. Συγχρόνως, όμως, η απάντηση έρχεται πιο εύκολα. Οι Ντόγκον διατηρούν μία παράδοση για κάποια επαφή με εξωγήινους. Καλύτερα βέβαια να μην υποθέσουμε αβάσιμα πως ευφυή όντα απ' το διάστημα προσγειώθηκαν στην Αφρική, δίδαξαν ορισμένο πράγματα σε μια δυτικοαφρικανική φυλή και ξαναγύρισαν στο διάστημα αφήνοντας ήσυχο τον υπόλοιπο κόσμο. Μια τέτοια θεωρία ποτέ δεν μου φάνηκε αληθοφανής. Στην αρχή, όμως, αναγκάστηκα να τη χρησιμοποιήσω σαν δεδομένη υπόθεση. Στο κάτω κάτω, δεν ήξερα τότε πώς οι Ντόγκον είχαν διατηρήσει τα αρχαία αιγυπτιακά μυστήρια στην κουλτούρα τους. Και δεν είχα την παραμικρή ιδέα πώς οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ήξεραν τίποτε για το Σείριο. Αναφορικά με την αρχαία Αίγυπτο βρισκόμουνα στο ίδιο επίπεδο άγνοιας πού έχει ο περισσότερος κόσμος, ότι, δηλαδή, οι Αιγύπτιοι έχτισαν πυραμίδες, άφησαν μούμιες, είχαν ένα Φαραώ πού λεγόταν Τουταγχαμών και ότι έγραφαν Ιερογλυφικά. Βέβαια, οι δίκες μου ακαδημαϊκές σπουδές αναφέρονταν σε ανατολικές μελέτες, αλλά ποτέ δεν είχα ασχοληθεί με την Αίγυπτο παρά μόνο για την Ισλαμική Περίοδο, μετά το 600 μ.Χ. Δεν ήξερα σχεδόν τίποτα για την αρχαία Αίγυπτο. Αν είχα μάθει κάτι, ίσως να γλίτωνα πολύ χαμένο χρόνο.

Robert Temple - Ο άγνωστος Σείριος

Italo Calvino - Η απόσταση της σελήνης

Ένα διήγημα αντιεπιστημονικής φαντασίας. Αφηγητής είναι ο Κφβφκ, για τον οποίο δεν είμαστε σίγουροι αν είναι άνθρωπος· έχει περίπου την ηλικία του σύμπαντος και μπορεί να θεωρηθεί άνθρωπος από τη στιγμή που δημιουργήθηκε το ανθρώπινο γένος, αλλά συμμετείχε για πολλά χρόνια και στο ζωικό βασίλειο. Ο Κφβφκ αφηγείται μια ιστορία από την εποχή που η Σελήνη βρισκόταν πολύ κοντά στη Γη και οι άνθρωποι με τη βοήθεια μιας βάρκας και μιας σκάλας μπορούσαν εύκολα να μεταπηδήσουν στο έδαφός της. Περιγράφεται η μαγική, πρωτόγονη και μυστηριακή έλξη της σελήνης στους ανθρώπους μιας μακρινής εποχής.

Ο Ίταλο Καλβίνο (1923 - 1985) ήταν Ιταλός πεζογράφος, δοκιμιογράφος και δημοσιογράφος. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς λογοτέχνες του 20ου αιώνα. Γεννήθηκε στην Κούβα αλλά σε νεαρή ηλικία εγκαταστάθηκε με τους γονείς στο Σαν Ρέμο της ιταλικής Ριβιέρα. Το 1943 μπαίνει στους παρτιζάνους της ιταλικής αντίστασης, στη ταξιαρχία Γαριβάλδι και μαζί με τον Σκάλφαρι δημιουργούνε τη ΜUL (Movemend Universitarian Liberal). Το 1947 μπαίνει στον εκδοτικό οίκο Εϊνάντι όπου εργάζονται επίσης οι Νορμπέρτο Μπόμπιο, Νατάλια Γκίνσμπουργκ, Τσέζαρε Παβέζε κι Έλιο Βιτορίνι. Επισκέπτεται τις ΗΠΑ όπου παραμένει για 6 μήνες, κυρίως στη Νέα Υόρκη και ύστερα από λίγα χρόνια παντρεύεται τη Έσθερ Σίνγκερ, που 'χε γνωρίσει στις ΗΠΑ κι ο γάμος γίνεται στην Αβάνα, στη διάρκεια ενός ταξιδιού στη γενέτειρα που συνάντησε και τον Ερνέστο Τσε Γκεβάρα. Επιστρέφοντας στην Ιταλία συνεργάζεται εκ νέου με τον Εϊνάντι, εκδίδει τα "Κοσμοκωμικά" και δημιουργεί την OULiPo (OUvroir de Litterature Potentielle). Στον Γαλλικό Μάη του 1968 γνωρίζει κι επηρεάζεται από τον Ρεημόν Κενώ, ενώ έρχεται σε επαφή και με τους Ρολάν Μπαρτ και Κλωντ Λεβί-Στρως. Το 1975 γίνεται επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας και την επόμενη χρονιά κερδίζει το βραβείο για την Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία. Επισκέπτεται Ιαπωνία και Μεξικό, καθώς επίσης κι αρκετές αμερικάνικες πόλεις, δίνοντας διαλέξεις. Το 1981 κερδίζει το γαλλικό παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής.

Στις 19 Σεπτέμβρη του 1985 πεθαίνει στη Σιένα, στο παλιό νοσοκομείο της Αγίας Μαρίας Σκάλα, σε ηλικία μόλις 62 ετών.

«H φαντασία είναι σαν τη μαρμελάδα, χρειάζεται να την αλείψουμε πάνω σε μια στέρεη φέτα ψωμιού. Διαφορετικά, αν η βάση είναι η φαντασία, παραμένουν όλα ένα άμορφο πράγμα, σαν μαρμελάδα, πάνω στην οποία τίποτα δεν μπορεί να οικοδομηθεί. Πριν από μερικά χρόνια έλεγαν «H φαντασία στην εξουσία» και ήταν ένα ωραίο σύνθημα, όμως στο βάθος το σημαντικό είναι ακριβώς το αντίθετο. Eίναι η φαντασία να μην πάρει ποτέ την εξουσία, να μη γίνει σύνθημα και πρόγραμμα, να μην επισημοποιηθεί ποτέ, να μη γίνει υποχρεωτική. Xρειάζεται η φαντασία να έχει κάτι με το οποίο να συγκρούεται, ώστε να μη χάνει τη δύναμή της. Σε έναν κόσμο από στέρεα πράγματα, που προχωράει προς τα εμπρός, έστω με τρόπο λίγο περιορισμένο, λίγο σφιχτό, μπορείς πάντοτε να σηκώνεις τις χρωματιστές σημαιούλες, να κρεμάς φτερά, φτερούγες πεταλούδας. Aντίθετα, αν όλα είναι φτερά και φτερούγες πεταλούδας, δεν έχεις πλέον κανένα μέρος όπου να μπορείς να κρεμάσεις τη φαντασία σου, τη δημιουργικότητά σου, δεν μπορείς να τη στερεώσεις, όλα γίνονται ομοιόμορφα και ο κόσμος γίνεται περισσότερο γκρίζος.» Italo Calvino

Ίταλο Καλβίνο - Η απόσταση της σελήνης

Vladimir Nabokov - Γέλιο στο σκοτάδι

«Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε στο Βερολίνο της Γερμανίας κάποιος ονόματι Αλμπίνους. Επρόκειτο για πλούσιο, αξιοσέβαστο, ευτυχισμένο άνθρωπο. Μια ωραία μέρα εγκατέλειψε τη σύζυγό του για χάρη νεαρής ερωμένης. Ήταν ερωτευμένος· όχι όμως κι εκείνη. Η ζωή του τέλειωσε σε πλήρη καταστροφή. Αυτή είναι όλη η ιστορία διατυπωμένη σε λίγες γραμμές, που θα μας αρκούσαν αν δεν υπήρχε το όφελος και η απόλαυση της διήγησης. Και παρ΄ ότι μια ταφόπετρα, τυλιγμένη στα βρύα, έχει άφθονο χώρο για να περιλάβει τη συντμημένη εκδοχή μιας ανθρώπινης ζωής, η έκθεση της λεπτομέρειας είναι πάντοτε ευπρόσδεκτη.»

Σε μια παράγραφο ο Ναμπόκωφ εκσφενδονίζει τον αναγνώστη σ' αυτόν τον ωμό απολογισμό του ερωτικού εξευτελισμού και της ταπείνωσης. Σε μια σειρά από ζωντανές, συχνά σύντομες σκηνές, οδηγεί την υπόθεση στην αναπόφευκτη τραγική ολοκλήρωση. Είναι μια θλιβερή, σαδιστική ιστορία, στην οποία το συγκινητικό και ανικανοποίητο πρόσωπο του Αλμπίνους, αδύναμο να θέσει τέρμα στην σταδιακή αυτοκαταστροφή, γίνεται έρμαιο της μικρής ερωμένης του. Η νεαρή Μαργκό του Γέλιου στο σκοτάδι προεικονίζει την διάσημη Λολίτα. Γυναίκα-παιδί, καταστροφική και συνάμα ασήμαντη, εισέρχεται στη ζωή του εραστή της, αξιοπρεπούς αστού, για τη χαρά του και για τη δυστυχία του. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό γλίστρημα προς την κόλαση ενός άντρα που κυριαρχείται απ' τον αδύνατο έρωτα. Ο Βλαντιμίρ Ναμπόκωφ (1899-1977) έγραψε μια πρώτη εκδοχή του μυθιστορήματος στα ρωσικά με τον τίτλο Camera Obscura, που δημοσίευσε το 1932, και το διασκεύασε ο ίδιος στα αγγλικά και το εξέδωσε το 1938 με τον τίτλο "Το γέλιο στο σκοτάδι".

Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ - Γέλιο στο σκοτάδι

Gerhard Haderer - Η ζωή του Ιησού

Ο Γκέρχαρντ Χάντερερ είναι ο σημαντικότερος αυστριακός δημιουργός σατιρικών σκίτσων για την επικαιρότητα και την καθημερινή ζωή στην ευρωπαϊκή Δύση. Από την κριτική του πέννα δεν γλίτωσε κανένας από τους πολιτικούς ηγέτες της χώρας του. Ο διάσημος σκιτσογράφος, κατηγορήθηκε για καθύβριση θρησκεύματος λόγω της έκδοσής του στα ελληνικά του βιβλίου του «Η Ζωή του Χριστού» για να αθωωθεί τελικά από το Εφετείο Αθηνών το 2005. Επρόκειτο για το πλέον παράδοξο δικαστικό προηγούμενο των τελευταίων δεκαετιών στην Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα, όπου η τελευταία απαγόρευση βιβλίου έγινε το 1981.

Ο Χάντερερ είχε δηλώσει για τις κατηγορίες: «Φυσικά όλο αυτό ήταν ανοησία, εφόσον εγώ έχω φτιάξει ένα βιβλίο στο οποίο ο Ιησούς παρουσιάζεται με απολύτως θετικό τρόπο. Απέναντι στον Ιησού, αυτή τη μορφή που υπήρξε ή δεν υπήρξε ιστορικά, διατηρούσα πάντοτε μια θετική εντύπωση. Εκανε θετικά πράγματα, υπήρξε ένας κοινωνικός επαναστάτης και εξηγούσε στους ανθρώπους πώς μπορεί κανείς να αλλάξει το κράτος, έτσι ώστε να μπορεί να ζει καλά μέσα σ' αυτό. Δεν έχω κανέναν απολύτως λόγο να τον συκοφαντήσω. Αυτό που έκανα εντελώς συνειδητά ήταν να έρθω σε αντιπαράθεση με το προσωπικό εδάφους, δηλαδή την εκκλησία».

Γκέρχαρντ Χάντερερ - Η ζωή του Ιησού

Μάνος Χατζιδάκης - Μυθολογία

Τον Μάνο Χατζιδάκι σίγουρα οι περισσότεροι δεν τον ξέρουν από τα ποιήματά του. Χατζιδάκις ίσον Μουσική - τραγούδια περισσότερο ή λιγότερο “εμπορικά”, μουσική για τον κινηματογράφο, για την τηλεόραση και το ραδιόφωνο, για το θέατρο, για μπαλέτο και για όπερα. Εκπομπές λόγου και τέχνης, Τρίτο Πρόγραμμα, Ορχήστρα των Χρωμάτων. Συναυλίες μαγευτικές στην Αγορά και στο Μέγαρο.

Αλλά και ποιήματα. Με ποιό γνωστά ίσως ορισμένα από τα τραγούδια της Οδού Ονείρων σε δικούς του στίχους: “Οδός Ονείρων”, “Η μαύρη Φόρντ”, “Ο ηθοποιός” (Ηθοποιός / σημαίνει φως / κι είναι καημός / πολύ πικρός….), “Το πάρτυ”.

Δεν είναι όμως τα μόνα. Από μία εργογραφία του Μ. Χ. που υπήρχε στο πρόγραμμα συναυλίας που έδωσε στο Βεάκειο το καλοκαίρι του 1983, αντιγράφω πρόχειρα ότι δικοί του στίχοι βρίσκονται - όλοι ή μέρος τους δικοί του - στα (μελοποιημένα από τον ίδιο) έργα του: “Ο Κύκλος του C.N.S.”, “Η ερημιά”, “Απόψε αυτοσχεδιάζουμε”, “Ο οδοιπόρος, το μεθυσμένο κορίτσι και ο Αλκιβιάδης”, “Η εποχή της Μελισσάνθης”, “Πορνογραφία” και αλλού. Πολλών μελοποιημένων έργων του στίχους μπορεί να βρει κανείς στα εξώφυλλα των δίσκων, ή σε ένθετα σε αυτά.

Υπάρχουν όμως και άλλα που δεν ξέρω να έχουν μελοποιηθεί - και σίγουρα είναι άγνωστα στο ευρύ κοινό (όπως άλλωστε και το μεγαλύτερο μέρος του μουσικού μη-εμπορικού έργου του, φοβάμαι).

Το 1966 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις “Κεραμεικός” η Μυθολογία του. Με δύο σχέδια του Γιάννη Μόραλη. Ξανακυκλοφόρησε το 1980 σε β’ έκδοση από τις εκδόσεις “’Υψιλον” με σχέδια του Μίνου Αργυράκη, του Γιάννη Μόραλη και του Γιώργου Σταθόπουλου. Και “αυτόγραφες σημειώσεις του Μ.Χ.”, όπως σημειώνεται τόσο στην πρώτη έκδοση, του “Κεραμεικού”, όσο και στη δεύτερη.

"Τώρα που ζω μαζύ σου βαθειά και απόλυτα, θέλω να μάθεις ποιός υπήρξα, ποιός είμαι, τι σκέφθηκα, πώς έζησα και τι συνέθεσε αυτό που οι άλλοι συνηθίσανε να αποκαλούνε παρουσία." Μάνος Χατζιδάκις. 1 Νοεμβρ. 1965

"Τώρα που ζω με τον εαυτό μου βαθειά και απόλυτα, θέλω να μάθω ο ίδιος ποιός υπήρξα, τι σκέφθηκα, πώς έζησα και τι είναι αυτό που συνθέτει τη μελλοντική μου απουσία." Μάνος Χατζιδάκις, 1 Ιανουαρίου 1980

Μάνος Χατζιδάκης - Μυθολογία