Πηνελόπη Δέλτα - Παραμύθια και άλλα

H Πηνελοπη Δέλτα γεννήθηκε στην Aλεξάνδρεια το 1874. Kόρη του Eμμανουήλ Mπενάκη, το 1916 εγκαταστάθηκε στην Aθήνα. Παντρεύτηκε τον Φαναριώτη φιλοδημοτικιστή Στέφανο Δέλτα και απέκτησαν τρεις κόρες. Δημοτικίστρια και η ίδια έγινε μέλος του Eκπαιδευτικού Oμίλου και βοήθησε στην έκδοση του Δελτίου του. Tα βιβλία της για παιδιά και νέους θεωρούνται από τά καλύτερα στο είδος τους και είναι πλέον κλασικά. H Π.Σ. Δέλτα αυτοκτόνησε το 1941 μετά την κατάληψη της Aθήνας από τους Γερμανούς και τάφηκε στον κήπο του σπιτιού της. Στον τάφο της χαράχτηκε η λέξη ΣIΩΠH.

Μέσα από παραμυθένιες καταστάσεις η συγγραφέας μιλάει για την πατρίδα και τη δόξα, το θάνατο και την αγάπη, τη θρησκεία και την παράδοση. Ανάμεσα στ' άλλα, ο Χάρος κουβεντιάζει με τους ανθρώπους, ένα παιδάκι ορφανό ονειρεύεται μια Πρωτοχρονιάτικη νύχτα κι ένας Έλληνας θυσιάζει την οικογένειά του για την πατρίδα.

Πηνελόπη Δέλτα - Παραμύθια και άλλα

Εμμανουήλ Μικρογιαννάκης - Ελλάδος Σήμα

Ο Εμμανουήλ Μικρογιαννάκης είναι ένας από τους μεγαλύτερους αρχαιογνώστες και ελληνολάτρες καθηγητές μας που στέκουν ακόμη στις επάλξεις. Με βαθιά κλασσική παιδεία, μοναδική γνώση της Ελληνικής και ένα εντελώς προσωπικό ύφος στον λόγο του, μάς ξεναγεί σε μυστικά μονοπάτια, αναζητώντας χαρακτηριστικά, διαχρονικά στοιχεία του πολιτισμού μας, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Δεν διστάζει να θίξει φλέγοντα ζητήματα, όπως Ελληνική γλώσσα, Ελληνισμός και Χριστιανισμός κ.ά., και μάλιστα με σκέψη πρωτότυπη που διαφέρει από τα συνηθισμένα που ακούμε από την μια ή την άλλη πλευρά.

Το δοκίμιο αυτό είναι ανάπτυξη ομιλίας του καθηγητού κ. Εμμ. Μικρογιαννάκη στην Αίθουσα Τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σε εκδήλωση που έγινε με συνεργασία της Φιλοσοφικής του ΑΠΘ και της «Ελληνικής Γλωσσικής Κληρονομιάς» (7 Οκτ. 2002).

Εμμανουήλ Μικρογιαννάκης - Ελλάδος Σήμα

Πηνελόπη Δέλτα - Στα μυστικά του βάλτου

Η πλοκή του έργου εξελίσσεται στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία στις αρχές του 20ού αι. και συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα. Οι συγκρούσεις Ελλήνων και Βουλγάρων ήταν σκληρότατες. Η συγγραφέας αναφέρεται στη ζωή και στη δράση δύο σημαντικών ηρώων του Αγώνα, του Τέλου Άγρα και του καπετάν-Νικηφόρου. Αυτοί ήταν αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, οι οποίοι ήρθαν εθελοντές στη Μακεδονία για να ενισχύσουν τα ελληνικά αντάρτικα σώματα που πολεμούσαν εκεί. Η γενναιότητα, η αυτοθυσία και η αντοχή τους αποτελούν για όλους παράδειγμα ηρωισμού και πατριωτισμού. Στις δύσκολες μάχες, που γίνονται σε μέρη βαλτώδη, γεμάτα από τις παγίδες του εχθρού, έχουν βοηθούς και συναγωνιστές όχι μόνο τους Έλληνες αντάρτες αλλά και τους κατοίκους των ελληνικών χωριών, τις δασκάλες και τους ιερείς. Ιδιαίτερα σημαντικές είναι η δράση και η προσφορά στον Αγώνα δύο παιδιών, του Αποστόλη και του Γιοβάν, τα οποία ενεργούν και συμμετέχουν με αξιοθαύμαστη για την ηλικία τους ωριμότητα.

Οι επιχειρήσεις στην περιοχή ήταν δύο ειδών: κινήσεις θέσεων με πλωτά για την κατάληψη στρατηγικών σημείων εντός του Βάλτου και περιστασιακές επιδρομές πεζών σε κοντινά χωριά. Η είσοδος των ελληνικών σωμάτων άρχισε στα τέλη του 1905 με τον Σταύρο Ρήγα και τον Γιώργο Τόμπρα. Την άνοιξη του 1907 οι εκτεταμένες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του τουρκικού στρατού περιόρισαν σημαντικά τη δράση όλων των σωμάτων στην περιοχή. Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις αρχές Ιουνίου, ο ίδιος ο Άγρας προδομένος από τον αστείρευτο ρομαντισμό του απαγχονίστηκε από τους Βουλγάρους κοντά στο χωριό, που σήμερα φέρει το όνομά του.

Η Δέλτα, με το γνωστό γλαφυρό ύφος της, αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές του Μακεδονικού Αγώνα, φανερώνοντας το μεγάλο ενδιαφέρον της για τα εθνικά μας θέματα και τη μοίρα του μαχόμενου ελληνισμού. Ένα ιστορικό μυθιστόρημα πολύτιμο για τη διατήρηση της "ιστορικής μνήμης" της Ελλάδας.

Πηνελόπη Δέλτα - Στα μυστικά του βάλτου

Bryan Sykes - Οι επτά κόρες της Εύας

H καθημερινή επιστημονική ειδησεογραφία από τις αναλύσεις του DNA κυριαρχείται από ανακαλύψεις στον χώρο της αντιμετώπισης κληρονομικών ασθενειών. Ωστόσο, παράλληλα με την ιατρική και τη φαρμακολογία, και κάποιες άλλες επιστήμες αντλούν ακόρεστα ευρήματα από τις αναλύσεις αυτές, όπως η παλαιοντολογία, η ανθρωπολογία και η αρχαιολογία. Ο λόγος είναι ότι μέσα στους χυμούς των κυττάρων μας βρίσκονται φυλαγμένα μυστικά των απώτατων προγόνων μας. Δεν θα ήταν διόλου απλοϊκή η παρομοίωση του DNA με μια σκυτάλη που κρύβει μέσα της πληροφορίες για όσους έζησαν πριν από εμάς και μας χάρισαν τη ζωή. Ενας πραγματικός κώδικας διαιώνισης του είδους, προσωπικά διαμορφωμένος στον καθένα μας.

Το 1994 ο καθηγητής Μπράιαν Σάικς, αυθεντία στο DNA και στην ανθρώπινη εξέλιξη, κλήθηκε να εξετάσει τα παγωμένα απομεινάρια ενός άντρα που είχε παγιδευτεί σ' έναν παγετώνα στη Βόρεια Ιταλία πριν από 5.000 χρόνια. Ο καθηγητής Σάικς κατάφερε να εντοπίσει ένα ζωντανό απόγονο αυτού του Ανθρώπου των Πάγων στη Βρετανία. Πώς τα κατάφερε; Οι Επτά κόρες της Εύας είναι μια αφήγηση από πρώτο χέρι της έρευνάς του για ένα ξεχωριστό γονίδιο που μεταβιβάζεται αναλλοίωτο από γενιά σε γενιά μέσω της μητέρας, επιτρέποντάς μας έτσι να ανιχνεύσουμε τους γενετικούς προγόνους μας στο χώρο και το χρόνο. Ο καθηγητής Σάικς ανακάλυψε ότι σχεδόν όλοι οι σημερινοί Ευρωπαίοι κατάγονται από μία από τις επτά γυναίκες τις οποίες ονόμασε Ούρσουλα, Ξένια, Έλενα, Βέλντα, Τάρα, Κατρίν και Τζασμίν.

Απ' αυτή την εκπληκτική επιστημονική και περιπετειώδη αφήγηση μαθαίνουμε πού ζούσαν οι αρχαίοι γενετικοί μας πρόγονοι, πώς ήταν η ζωή τους, καθώς και ότι ο καθένας από μας είναι μια ζωντανή μαρτυρία της σχεδόν θαυματουργής δύναμης του DNA μας.

Είν' ένα βιβλίο που όχι μόνο επανεξετάζει τον τρόπο με τον οποίο έχουμε εξελιχθεί, αλλά παράλληλα απευθύνεται στην αίσθηση που έχουμε για την ατομικότητα και την ταυτότητά μας.

Bryan Sykes - Οι επτά κόρες της Εύας

Κύπρος, η λεηλασία ένός πολιτισμού

"Το λεύκωμα αυτό αφορά την καταστροφή του πολιτισμού της κατεχόμενης Κύπρου και καταγγέλλει την τουρκική βία που καταπατεί τo Διεθνές Δίκαιο σε βάρος μνημείων, έργων τέχνης, κτιρίων, που υφίστανται την κακομεταχείριση ως μάρτυρες της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην περιοχή. Βία ενός κράτους που δεν αρκέστηκε στη στρατιωτική κατάχτηση και τον εξανδραποδισμό του ελληνικού πληθυσμού, αλλά θέλησε και να καταστρέψει, ή ακόμη και να επωφεληθεί οικονομικά, από τη «λεία» που ο στρατός του εξασφάλισε. Βία, που αναγκάζει μια ευρωπαϊκή χώρα, την Κυπριακή Δημοκρατία να αναζητεί στο διεθνές πεδίο τρόπους για να εξαγοράσει και να προστατέψει την ίδια της την πνευματική κληρονομιά. Το λεύκωμα αυτό ας εκληφθεί ως μια επίσημη δήλωση ότι δεν θα αφήσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά στο έλεος των καταστροφέων και των λαθρεμπόριον, Η έκδοση του αποτελεί, τελικά, άσκηση νόμιμου δικαιώματος που επικαλούμαστε, όχι μόνο ως Έλληνες, αλλά και ως άνθρωποι του πνεύματος, ως πολίτες της Ευρώπης και του κόσμου, ως φορείς του οικουμενικού πνεύματος που με τόση ζωντάνια απέδωσαν οι θησαυροί που σήμερα καταπατούνται.[...]" Ιωάννης Πεσμαζόγλου, Πρόεδρος της Επιτροπής για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου

Κύπρος, η λεηλασία ένός πολιτισμού

Denis Diderot - Το παράδοξο με τον ηθοποιό

«...Είναι ένα ωραίο παράδοξο. Ισχυρίζομαι ότι η ευαισθησία κάνει τους ηθοποιούς μέτριους, η άκρα ευαισθησία τους κάνει βραδύνοες, ενώ η ψυχρή αίσθηση και το μυαλό τους κάνουν υπέροχους.» από επιστολή του Ντιντερό στον Γκριμ, 14 Νοεμβρίου 1769

«Οι ηθοποιοί καταλαμβάνονται από αδυναμία κάθε φορά που καλούνται να δικαιολογήσουν τη χρησιμότητα τους. Το παράδοξο -όχι ακόμα του Diderot- είναι ότι, κατά κανόνα, αισθάνονται μέσα τους την υποχρέωση να το κάνουν χωρίς να τους το έχει ζητήσει κανείς. Κάποτε, μάλιστα, φτάνουν στο σημείο να επιχειρηματολογούν δημοσίως περί του θέματος, κι αυτό δεν είναι το πιο ευχάριστο θέαμα (ή ακρόαμα) του κόσμου: λόγοι που διανύουν αστραπιαία την απόσταση από την κοινότοπη χρηστομάθεια στον αφόρητο δασκαλισμό, όψεις ρητόρων επαρχιακού καφενείου, σουσούμια δικολάβων, πολιτικάντηδων. Μια απελπισία.[...]

Καμποτίνος, σαλτιμπάγκος, διασκεδαστής ισχυρών και ταπεινών, περιπλανώμενος ανά τις αυλές και τις πανηγύρεις, ο θεατρίνος του παταριού ξαναγίνεται ηθοποιός, αφού η νέα σκηνή, η σκηνή του αστικού δράματος, διεκδικεί, κατ' αναλογίαν προς την αρχαία, μια σκοπιμότητα έξω από τον εαυτό της, μια καθολικότητα· ο ηθοποιός πολιτογραφείται εκ νέου χάρη στους νέους πρωταγωνιστές της ιστορίας, αυτούς που θα εισβάλλουν θριαμβευτικά στο προσκήνιο δέκα χρόνια μετά τη σύνταξη του Παραδόξου... και πέντε μετά το θάνατο του συγγραφέα του· τόσο απέχουμε από το 1789.» (από τον πρόλογο τον Βασίλη Παχαβασιλείου)

Το μεγάλο πρόβλημα που θίγει ο Ντιντερό στο βιβλίο του «Το παράδοξο με τον ηθοποιό», παραμένει και σήμερα κομβικό σημείο της ηθο­ποιίας: ο υποκριτής πρέπει να ταυτίζεται ψυχικά με το πρό­σωπο που υποδύεται;

Denis Diderot - Το παράδοξο με τον ηθοποιό

Θανάσης Αποστόλου - Στοπ στο κάπνισμα

Μισείτε το τσιγάρο αλλά ταυτόχρονα το λατρεύετε και δε μπορείτε να φανταστείτε τη ζωή σας χωρίς αυτό; Έχετε ποτέ παγώσει από φόβο νιώθοντας έναν περίεργο πόνο κάπου στο σώμα σας; Αναρωτηθήκατε μήπως έφτασε η ώρα να "πληρώσετε" τα χιλιάδες τοξικά τσιγάρα που καπνίσατε; Έχετε νιώσει υπερηφάνεια και αποφασιστικότητα διακόπτοντάς το ... και μετά από λίγες μέρες ή μήνες τον εξευτελισμό και την απογοήτευση του ξανακυλίσματος; Ανησυχείτε για ένα αγαπημένο σας πρόσωπο που καπνίζει; Νιώθετε ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΠΕΡΙΕΡΓΕΙΑ να μάθετε γιατί ακριβώς αγαπάμε τόσο κάτι που μας σκοτώνει και μας αφαιρεί τόσα χρήματα;

Τότε αυτό το βιβλίο μπορεί πραγματικά να σας βοηθήσει. Ευχαριστώ λοιπον τον συγγραφέα του βιβλίου Θανάση Αποστόλου, ο οποίιος αποφάσισε να διαθέσει στο ίντερνετ ΟΛΟΚΛΗΡΟ τον 1ο τόμο του βιβλίου ΔΩΡΕΑΝ. Πρόκειται για αυτόνομο βιβλίο το οποίο μπορεί να λειτουργήσει και ως ολοκληρωμένο βοήθημα.

Θανάσης Αποστόλου - Στοπ στο κάπνισμα

Γεώργιος Βιζυηνός - Το αμάρτημα της μητρός μου

Ο Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896) μεταφέρει στις αφηγήσεις του τις εμπειρίες των παιδικών του χρόνων, εμπλουτισμένες με τους λαϊκούς θρύλους και τις αφελείς δεισιδαιμονίες του θρακιώτικου χωριού του. Χρησιμοποιώντας πότε το όνειρο, πότε τις παραισθήσεις και καταφεύγοντας συχνά στο απρόοπτο, εισδύει σε βάθος στα ψυχικά κίνητρα των πρωταγωνιστών. Το "Αμάρτημα της μητρός μου" είναι το πρώτο διήγημα του Βιζυηνού - και το πρώτο καθαυτό νεοελληνικό διήγημα.

Γεώργιος Βιζυηνός - Το αμάρτημα της μητρός μου

Ηλίας Πετρόπουλος - Η εθνική φασουλάδα

Με τη γνωστή του απέχθεια για τη σοβαροφάνεια, πάντα ανήσυχος, με χιούμορ και χωρίς να φείδεται τις αιχμές, ο Ηλίας Πετρόπουλος, αυτός ο εικονοκλάστης λαογράφος, κάνει μια ανατομία αυτού του ελληνικού φαγητού.

Είναι μια «απαράδεκτη προχειρολογία» να το αποκαλούμε το «φαΐ της φτωχολογιάς» λέει ο Πετρόπουλος. «Στην πραγματικότητα, τα φασόλια ήσανε χωρισμένα βάση μιας καθαρώς ταξικής ιεραρχίας». Ο Πετρόπουλος ξεκινά από την διασπορά της λέξης «φασσόλι», περνά στις παροιμίες, στα γνωμικά, τα λαικά τραγουδάκια, τα έθιμα της Αποκριάς που βασίζονται στα φασόλια, μέχρι και στα καταπλάσματα και φθάνει στην αιχμή: «Οι Ελληνες λαογράφοι απεχθάνονται την φασουλάδα. Οι Ελληνες λεξικογράφοι περιφρονούν την φασουλάδα. Στη χώρα μας, μεταξύ άλλων, απεβίωσε και η ελληνική κουζίνα».

Ηλίας Πετρόπουλος - Η εθνική φασουλάδα